جمعه - ۲۷ مهر - ۱۳۹۷
Oct 19 2018
ساعت :

در پنجمین شب از سلسله نشست های "عاشورا و امروز ما" که در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد:

استاد تاریخ دانشگاه تهران با تحلیل دو سوی واقعه کربلا، کنشگران سپاه امام حسین را عمدتا نیروهای فرهنگی، علمی و اجتماعی اما اهل جهاد دانست و گفت: اما کنشگران سپاه یزید از اشراف نظامی هستند كه بخاطر قدرت و ثروت دست به هر جنايتی می زدند

دکتر غلامرضا ظریفیان در پنجمین شب از سلسله نشست های عاشورا و امروز ما که در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد، سخنرانی خود در شب عاشورا با عنوان «ریخت شناسی کنشگران موثر واقعه کربلا» ایراد کرد.

او با بیان اینکه «كاروان امام حسين و لشگر يزيد عموما عرب هستند، با یک تفاوت که اصحاب امام اكثرا عرب جنوبی و یمنی هستند اما لشگر يزيد اكثرا از اعراب شمالی هستند که عموما ساکن کوفه بودند» گفت: «اعراب جنوبی و يمنی، با شمشير اسلام نياوردند بلكه زمان پيامبر به صورت ارادي و اختیاری اسلام آوردند. یمنی ها حمایت کننده اصلی امام علی (ع) بودند. امام حسن را هم یمنی ها حمایت کردند. اكثر شهدای كربلا غير از بنی هاشم، يمنی هستند. ما ایرانی ها نیز تشیع خود را مدیون یمنی ها هستیم؛ مهاجرانی که به مناطق مرکزی و ری آمدند.»

اشراف نظامی که با رانت، اشراف اقتصادی شدند

ظریفیان اضافه کرد: «اما کنش گران اصلی سپاه یزید حجازی و اعراب شمالی هستند؛ مانند عبيداله زياد، عمر سعد، شمر، اشعث و شبث. اعراب شمالی نقش فعال در فتوحات نقش داشتند و بعدها در سپاه یزید از اشراف نظامی شدند؛ البته اشرافیتشان را از رانت به دست آورده بودند. آنان نظامیانی بودند که از رانت ویژه برخوردار شدند و به اشراف اقتصادی تبدیل گشتند و همین بود که امام حسین می فرمود حرف حق را نمی فهمید چون شکمتان از حرام پر شده است. »

او در ادامه به شخصیت شناسی و ارائه گزارشی از زندگی کنش گران اصلی لشگر یزید پرداخت و با بیان اینکه عمرسعد فرزند سعد ابی وقاص است گفت: «پدر عمرسعد نقش موثری در به خلافت رسيدن عثمان داشت و سپس والی كوفه شد. او دوره امیرالمومنین کناره گرفت و منزوی شد، در دوره معاویه هم تا حدودی منزوی و سپس مسموم و کشته شد. سعد اما به رغم برخوردی که معاویه با پدرش کرد از نیروهای اصلی فعال دوره معاویه است که در خدمت زياد ابن ابيه در می آید. عمر شخصیت نظامی دارد و سهم زیادی از فتوحات برده است. او همراه شمر در قتل عام حجربن عدي و يارانش نقش ايفا كرد و از کاسبان فتنه اند. عمر شهادت می دهد که حجربن عدی فتنه گر است و دلیل قتل حجر همین شهادت است. او همچنین وقتی مسلم به کوفه می آید به یزید نامه می نویسد و يزيد را تحريك می کند و می گوید اگر دیر بجنبی کوفه را از دست می دهی. بعد هم در کربلا در مقابل امام حسین قرار می گیرد.»


مرد هزارچهره واقعه کربلا
ظریفیان در توصیف شخصیت شبث، او را «مرد هزارچهره» خواند و اظهار کرد: «شبث در ماجرای پیامبران دروغین در زمان حضرت محمد(ص) و اوایل وفات ایشان از مدافعان پیامبران دروغین بود. بعدها توبه می کند و از فرماندهان فتوحات نظامی می شود. او از کسانی است که در قتل عثمان نقش دارد. در جنگ جمل در برابر امیرالمومنین است اما بعد از مدتی رنگ عوض می کند و در واقعه صفین کنار حضرت قرار می گیرد. امیرالمومنین که ضعیف می شود به خوارج می پیوندد، در گفتگویی که حضرت با خوارج دارد توبه می کند. بعد از شهادت امام حسن به معاویه می پیوندد. در واقعه حجر بن عدی جزو شهادت دهندگان علیه اوست. وقتی معاویه می میرد با نوشتن نامه امام حسین را به کوفه دعوت می کند. در نهایت هم عبیدالله او را فرمانده سپاه پیاده نظام روز عاشورا می کند. او در قیام توابین نیز از آنان حمایت می کند اما بعدها در مقابل مختار قرار می گیرد و با قاتل مختار بیعت می کند.»

او در ادامه به شخصیت شناسی شمربن ذی الجوشن پرداخت و گفت: «او به سختی اسلام آورد، فردی بشدت متحجر است، يازده بار پياده به حج رفت. نظامی صرف و مزدور است. تند و افراطی، بددهن و هرزه گو، اما معتقد است خدا را به خوبی می شناسد. از ياران علی (ع) بوده اما بعدها به خوارج می پیوندد و در جنگ نهروان جان سالم به در برد. بعدها به خدمت معاویه درآمد و در ماجرای قتل حجربن عدی قسم یاد می کند که حجر مرتد است و مسلم را نیز فتنه گر می خواند. او کاملا نگاه قبیله ای و طایفه ای دارد و در کربلا لحظه به لحظه حرکت امام حسین را گزارش می کند. شب عاشورا امان نامه برای حضرت ابوالفضل می آورد. در عاشورا در کشته شدن امام حسین و قتل حضرت عباس فعال بود و مسوول انتقال سرها به شام است.»

ظریفیان با اظهار اینکه «در سپاه یزید افراد بی هویت زیادی وجود دارند» تصریح کرد: «حرمله یکی از نظاميان بی ريشه ای است كه به فرمان اميرش دست به هر كاري می زند.او تیراندازی ماهر و قاتل علی اصغر و عبدالله بن حسن است و نقش فعال در قتل حضرت عباس دارد.»

او با بیان اینکه «خاندان اشعث نیز نقش فعالی در سپاه یزید داشتند» گفت: «اشعث امیرالمومنین را مجبور به حکمیت و پذیرفتن ابوموسی اشعری کرد. بعدها معاویه او را که در سپاه امام حسن بود خرید و اشعث پشت امام را خالی کرد. اشعث دو پسر به نام های محمد و قیس دارد که هر دو از نیروهای فعال سپاه پزید هستند. محمد چشم در چشم امام حسین منکر فرزند پیغمبر بودن امام شد. قيس جزو كسانی است كه به امام حسين نامه نوشتند كه به كوفه بيا اما در آتش زدن خيمه ها نقش داشت.»

5 زن در کربلا با سپاه یزید درگیر شدند

ظریفیان در ادامه به شخصیت شناسی کنشگران فعال کاروان امام حسین (ع) در کربلا پرداخت و ابتدا با اشاره به نقش زنان گفت: «زنان در کربلا نقش بسیار مهمی را ایفا کردند. یازده مادر شهید در کربلا بودند؛ حدود 5 زن با دشمن در کربلا مواجهه داشتند که یکی از آنان به شهادت رسید. در ماجرای اسرا عده ای از زنان برای آزادی اسرا تلاش کردند که منجر به شهادت رسیدن آنان شد. اما متاسفانه کمتر از نقش زنان یاد می شود.»

او سپس به توصیف شخصیت مسلم بن عوسجه پرداخت و اظهار کرد: «مسلم 80 ساله بود. از یاران پیامبر، امیرالمومنین و امام حسن بود. محدث، فقیه و مورد وثوق است.» ظریفیان با بیان اینکه «شخصیت های موثر کاروان امام حسین نه اشراف نظامی بودند و نه اشراف اقتصادی» افزود: «مسلم در دولت امیرالمومنین نقش بسیار موثری داشت. شب عاشورا سخنان نقضی بیان کرد. در روز عاشورا 50 نفر از یاران امام در ساعات اولیه به شهادت رسیدند، اولین فردی که پس از این به میدان می رود مسلم بن عوسجه است. او به قدری معنوی و بزرگ است که وقتی وارد میدان می شود فرمانده سپاه دستور می دهد سریع او را بکشند چون معتقد است اگر مسلم به میدان بیاید بسیاری از سپاهیانش را متزلزل می کند.»

او با بیان اینکه «حبیب از شخصيتهای برجسته اسلام است» گفت: «حبيب از یاران خاص پیامبر، امیرالمومنین و امام حسن و زاهد و باتقوا بود. امام حسین در نامه ای حبیب را دانشمند فقیه و صاحب اخلاق نیکو خطاب می کند که جایگاه علمی او را نشان می دهد.»

اصحاب امام حسین اهل غلو حتی درباره امام نبودند

ظریفیان با اشاره به ویژگی های یاران امام حسین گفت: «يك ويژگی اصحاب امام حسين عدم غلو درباره امام است كه كلمه ای خارج از مسلمات شرعی به زبان نمی آورند. از امام انتظارهای فرابشری نداشتند چون اهل فکر و دانش و فقیه هستند.»

او در جمع بندی به مقایسه سپاهیان یزید با یاران امام حسین پرداخت و اظهار کرد: «کنشگران موثر کاروان امام حسین در عرصه عمل و نظر از موقعیت قبیله ای خود فاصله گرفتند و در مقام انسان مومن، مختار و زاهد بودند. آنان مدافع حق در برابر ظلم و مدافع آزادی بیان بودند و با همین نگاه در کنار امام حسین قرار گرفتند. اما کنشگران سپاه یزید متکی بر بافت قبیله ای بودند و دعواهای هاشمی_اموی را به کربلا آورده بودند.»

ظریفیان افزود: «کنشگران سپاه امام حسین عمدتا نیروهای فرهنگی، علمی و اجتماعی بودند، شغل حرفه ای آنان نظامی نبوده اما اهل جهاد بودند. فهم دین آنان در پناه شمشیر نبوده اما کنشگران سپاه یزید از اشراف نظامی است که رانت فتوحات استفاده کرده بودند. سران لشگر يزيد از اشرافی هستند كه بخاطر قدرت و ثروت دست به هر اقدام و جنايتی می زدنند اما اصحاب امام، اهل غلو و زياده روی حتی در مدح امام حسين نيستند.» او در پایان خاطرنشان کرد: «ادبيات ياران حسين، فاخر و دلسوزانه حتی نسبت به دشمن است، اما ادبيات لشگر يزيد مملو از اهانت، خشونت و انحطاط است.»

---------------------------------------------

محمدعلی مهدوی راد مطرح کرد: یاران امام حسین، بهترین تجلی احسن تقویم‌اند

استاد قرآن پژوه بیان کرد: حادثه شب عاشورا، شب عجیبی در تاریخ بشریت است و آیه «لقد خلقنا الانسان فی احسن تقویم، ثم رددناه اسفل سافلین» یکی از بهترین آیات برای بیان تجلی قرآن در عاشورا است.


حجت الاسلام و المسلمین محمدعلی مهدوی راد در پنجمین شب از سلسله نشست های «عاشورا و امروز ما» که به تعبیر مرحوم شریعتی، خداوند عاشورا را رقم زد که به اعتراض ملائکه در آفرینش انسان پاسخ بدهد و عاشورا از زیباترین و والاترین صحنه های انسانی است. بنابراین شاید آیه «لقد خلقنا الانسان فی احسن تقویم، ثم رددناه اسفل سافلین»، بهترین آیه برای این است که از  تجلی قرآن در عاشورا صحبت کنیم.

مهدوی راد از علاقه خود به مرحوم شریعتی یاد کرد و دراین باره توضیح داد: اخیرا در یک گفت و گو از علاقه ام به مرحوم دکتر شریعتی گفتم و اشاره کردم که در نوجوانی تحت تاثیر ایشان بودم، اما بعضی علما از من انتقاد کردند که چرا این حرف را زده ای و من هم پاسخ دادم که واقعیت بوده و واقعیت را هم نمی شود زیر پا گذاشت.

‎یاران امام، بهترین نماد احسن تقویم

این استاد دانشگاه در ادامه سخنان خود گفت: خداوند در قرآن قوانین و مقرراتی برای هدایت انسان بکار برده است و همه این موارد در وجود امام و پیامبر متجلی است. از همین رو وقتی از ام سلمه پرسیدند تو  که عمری است با پیامبر زندگی کرده ای، در چند کلمه ایشان را توصیف کن، گفت که پیامبر تجلی قرآن است.

به گفته ‎مهدوی راد، در حادثه کربلا، سپاه امام حسین(ع) در مقابل  سپاه  دشمن کوچک بود، اما همین تعداد تجلی عینی احسن تقویم و سپاه یزید، تجلی عینی اسفل سافلین بودند. انسان از یک سو می تواند از هر پلنگ و گرگی درنده تر شود  و در ستم کردن مرز نشناسد و از سوی دیگر نیز می تواند انقدر اوج بگیرد که حتی خودش را نبیند.

‎کلید امام حسین، عزت است

این استاد قرآن پژوه  با بیان اینکه «یاران امام حسین بهترین نماد احسن تقویم هستند»، اضافه کرد: بالاترین و بهترین درجات عرفان، آزادگی، ایثارگری، کرامت و بخشندگی ها در اصحاب امام حسین(ع) ظهور می کند و پست ترین درجات و اسفل السافلین در لشگر کوفه بروز می یابد مانند سفاکی، پلیدی، درنده خویی، دنیا طلبی و خشونت.

وی با بیان اینکه «هرانسانی کلیدی دارد و کلید امام حسین نیز عزت است» توضیح داد: روزی فردی نزد امام می رسد و می گوید از جدت پیامبر یک حدیث نقل کن. امام باوجود اینکه زمان مرگ پیامبر کم سن و سال بوده اند، می گوید از ایشان شنیده ام که فرازمند باشید و خودتان را با چیزهای ریز و پست مشغول نکنید. بنابراین امام حسین نیز حتی تا آخرین لحظات و در قتلگاه  عزتمند است.

مهدوی راد در ادامه سخنان خود، با طرح این پرسش که «حرف زدن بهتر است یا سکوت کردن؟» توضیح داد: حیرت آور است که حضرت عباس تنها پنج سخن دارد، مانند زمانی که امام حسن (ع) امام بود و امام حسین (ع) سکوت می کرد. بنابراین آنچه در کتابی با عنوان خطیب کعبه به ایشان نسبت داده اند، دروغ است و عجیب است که شرح حال نویسان اهل سنت این کتاب را نوشته اند.

‎اردوگاه یزید، اردوگاه مسخ شدگان و فرصت طلبان

وی در ادامه با اشاره به اینکه «اردوگاه یزید، اردوگاه فرصت طلبان بود»، تصریح کرد: ما انسان ها حافظه تاریخی بدی داریم و مرتب رنگ عوض می کنیم. افراد زیادی بودند که مرتب به امام نامه نوشتند اما بعد آن را رد کردند.

مهدوی راد  با بیان اینکه «سپاهیان یزید را می توان به تعبیر امام حسین گروه مسخ شدگان نامید» افزود: نقل شده است فردی درحالی که برخود می لرزید و می گریست، از گوش دختربچه ای گوشواره ای می کشید، از او پرسیدند چرا می لرزی؟ گفت این دختر پیغمبر است، گفتند خب تو که می دانی، اصلا چرا این کار را انجام می دهی؟ پاسخ داد اگر من این کار را نکنم فرد دیگری می کند. آنها عمامه و انگشتر امام را هم دزدیدند. این ها گروه مسخ شدگان هستند و گرایش انسانی ندارند.

وی ادامه داد: شمر در جایی صراحتا به امام حسین گفت: من تو، پدر و مادر و جدت را می شناسم شما از پاک ترین انسان ها هستید. سنان نیز به ابن زیاد گفته بود گام های مرا از طلا بگیر، زیرا سر بهترین انسان ها را برایت آوردم.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه  «جریان اموی ربطی به اسلام ندارد» تاکید کرد: اکثر سپاه کوفه از روی ترس و طمع به کربلا آمده بودند، نه از روی اعتقاد! سرچشمه همین جریان های ارهابی و داعش نیز از امویان است. زیرا به پول و بوجود آوردن ترس تکیه دارند. اخیرا، امویان دو کتاب نوشتند و گفتند که شیعیان، خودشان امام حسین را کشتند! این درحالی است که سران و فرماندهان لشکر کوفه کسانی بوده اند که عثمانی و اموی بودند و در زمان معاویه به کوفه آورده شدند.

وی همچنین بیان کرد: سپاه امام حسین(ع) از ۲۷ نفر از اعراب بنی هاشم، ۱۷ نفر از اصحاب امیرالمومنین و تعدادی موالی( بندگان آزاد شده) و برخی هم از اهالی یمن هستند، همه اینها احسن تقویم هستند و قدرت ایمان، باور و ایستادگی که در آن موج می زند.

این استاد قرآن پژوه با بیان این که نقش زنان در حادثه کربلا باعظمت و شکوهمند است، گفت: در مجلس یزید وقتی همه را دعوت کرده بودند و سر امام حسین را جلوی یزید گذاشتند، خانمی از جا برخاست و نزدیک شد و سر امام را بلند کرد و گفت حسین جان من فراموشت نمی کنم این نیزه بدکاران بود که بدن تو را تکه تکه کردند. این زن، رباب همسر امام بود که در این جمع بدون گریه و زاری و با وقار حاضر شد.

‎یاران امام حسین و مکالمه شب عاشورا

مهدوی راد در بخش دیگری از سخنان خود به مکالمات شب عاشورا در خیمه امام  اشاره کرد و گفت: در شب عاشورا، امام اصحابش را جمع کرد و به آنها گفتند که قسم می خورم از شما مومن تر و مخلص تر وجود ندارد، اما از تاریکی شب استفاده کنید و بروید. این دشمنان، صبح که مرا دیدند هرکاری بخواهند می کنند اما دیگر با شما کاری ندارند. با این حال، هیچ کدام حسین را تنها نگذاشتند. در تاریخ دروغی وجود دارد که گفته می شود عده ای دست امام را بوسیدند و رفتند که این روایت صحت ندارد. اولین کسی که برخاست و سخن گفت ابوالفضل است و اینجا از معدود زمان هایی است که ایشان سخن گفت. در آخر نیز یکی از یاران گفت که ما شما را تنها نمی گذاریم ما در کنار شما، بیدار شدیم و بصیرت یافتیم.

مهدوی راد ادامه داد: سعید بن عبدالله هنگام نماز به امام گفت من اندکی از مرگ نمی ترسم، شما به نماز بایستید و من پشت سرشما می ایستم تا اگر تیری به سمت شما آمد، دفع شود. شهید مطهری می گوید یکی از عظمت های حادثه کربلا این است که خود کسانی که در حادثه کربلا بودند این صحنه را گزارش داده اند. سعید بن عبدالله آنقدر مانند سپری جلوی امام ایستاد که  بدنش پر از تیر بود و به زمین افتاد. امام سرش را روی زانویش گرفت، خون از چشمانش پاک کرد امام به او گفت فردا در قیامت من و تو باهم وارد شویم و توی جلوی من می ایستی. آیا اینها احسن تقویم نیستند؟

اطلاعات تماس

آدرس:

تهران، خیابان استاد نجات اللهی (ویلا)، نبش

 

ورشو، خانه اندیشمندان علوم انسانی

 

تلفن: 021-88911611-3
دورنگار: 021-88928521
کدپستی: 1598666651
   

      

Template Design:Dima Group