جمعه - ۲۷ مهر - ۱۳۹۷
Oct 19 2018
ساعت :

به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی نشست علمی «جستاری در تاریخ و باستان شناسی عیلامیان»به همت گروه تاریخ و باستان شناسی خانه اندیشمندان علوم انسانی با حضور سخنرانان: جناب دکتر عبدالمجید ارفعی، جناب دکتر روح الله یوسفی، سرکارخانم دکتر آرمان شیشه گر، جمعی از استادان، پژوهشگران و علاقمندان عصر دوشنبه 9 مهر در سالن حافظ خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.

درابتدای برنامه برنامه دکتر عبدالمجید ارفعی صحبت های خود را با موضوع گل نبشته های عیلامی آغاز کرد.

 ارفعی ابراز کرد: گل نبشته های ایلامی متأسفانه خیلی محدود هستند. به طور کلی بیشتر از دو نوع نوشته تاکنون از عیلامیان در دسترس نیست که یکی مربوط می­شود به نوشته­های پادشاهی که به صورت آجر نوشته، یا بر لبه یا روی سنگ­های بزرگ و کوچک پاشنه در یا روی فلز هستند. دسته دیگر هم نوشته های اداری شاهان عیلامی است.

 وی افزود: تقریباً تا حدود سال 1500 پیش از میلاد بیشتر نوشته­هایی که ما در شوش پیدا کردیم، متن­ها یا سومری هستند یا به لهجه بابلی پیدا شده است. حتی در مدارس آنجا هم به گواهی مبنای ادبی سومری و اکدی که پیدا شده، زبان سومری و اکدی تدریس می­شده و دیگر به خاطر نزدیک بودن به بین النهرین و همسایه بودن، آشوبی که در بین النهرین وجود داشته، تعداد زیادی مهاجر به عیلام که امن­تر بوده سرازیر شده اند و جمعیت شوش هم زیاد شده است. گل نبشته های دیگری به زبان اکدی داریم که خرید و فروش فرزند خواندگی و تجارت را نشان می­دهد.

ایشان گفت: سپس یک دسته نوشته های اداری داریم که در شوش پیدا شدند و در دوران هخامنشیان زمان کوروش است که به دقت معلوم نیست. بعد از آن گل نبشته های تخت جمشید را داریم که بزرگترین منبع زمان عیلامی است. این گل نبشته ها سرشار از واژه های عیلامی هستند که ما در هیچ جای دیگر نداریم و شغل­هایی هستند که در دولت بوده که بیشتر مبنای پادشاهی قاجار نوشته هستند که همه با معرفی خود شروع می­شوند.

در ادامه سرکار خانم دکتر آرمان شیشه گر با موضوع آرامگاه شهدخت­های نوعیلامی و سازه­های معماری پیرامون آن صحبت­های خود را آغاز کرد.

 ایشان بیان کرد: خوزستان و رامهرمز سرشار از آثار باستانی است. در رامهرمز آرامگاه دو نفره عیلامی را پیدا کردیم که اشیایی که در این آرامگاه پیدا شده، نشان دهنده فن و اندیشه ای است که در آن زمان وجود داشته است. این آرامگاه متعلق به دو بانو یکی 17 ساله و دیگری 35 ساله بود و در نیمه قرن 6 بوده است. زمانی که افرادی مشغول حفر یک کانال آب بودند، با این آرامگاه عیلامی برخورد کرده اند و متأسفانه بدون توجه به تخریب ادامه داده اند که آنچه که از این آرامگاه باقی مانده، دیواره شمالی است و از دیواره های دیگر جز یک رج سنگ چین چیزی باقی نمانده است و همینطور دو تابوت مفرغی که از آن ها دو تیکه باقی مانده است.

 شیشه گر گفت: با الک کردن و جستجو در درون خاک هایی که در کانال ریخته بودند بقیه اشیاء را پیدا کردیم که حجم عظیمی است در آرامگاهی که چهار متر در 2 متر تقریباً طول و عرض دارد و فقط 2 نفر تدفین شده اند. با توجه به تابوت هایی که به شکل یو و بیضی و حلقه هایی که پیدا کردیم متوجه صنعت فلزکاری قوی آن ها شدیم. به دلیل حجم زیادی از طلاها که پیدا کردیم، متوجه شدیم که زرگرها ایلامی بودند که در خیلی مهارت داشتند و نشان دهنده این است که این آرامگاه مربوط به افراد عادی نبوده. زرگرهای عیلامی طلا را به عنوان ارث برای هخامنشی ها گذاشتند.

اشیای دیگری که یافت شده از قبیل: دستبندها، حلقه های عقیق کاری شده، النگوهای متعدد، سنجاق ها، مهره های مختلف، گل سینه، گوشواره، موبند، گردنبند، انواع آویزها، پولک ها و منجوق ها که به لباس ها دوخته شده، نقره ها، طلاها که تماماً درون تابوت ها بوده است. اما بقیه اشیاء که مفرغی و ظروف نقره، آتش دان ها، آینه، ظروف سنگی، خمره های سفالی، مهرهایی که ریشه مصری داشته، بوده بیرون تابوت ها قرار می گرفتند.

 او در پایان اذعان داشت: با ظروفی که پیدا شدند متوجه شدیم که پایان عیلام آغاز هخامنشی بوده است.

دکتر روح الله یوسفی سخنران آخر نشست بحث را با موضوع تفکیک جنسیت در متون آغاز عیلامی ادامه داد. دوره عیلامی یکی از مهمترین، پر ابهام ترین و جذاب ترین دوره های باستان شناسی در ایران است.

 زمانی که ما در مورد آن صحبت می کنیم سال 3400 پیش از میلاد است. تقریباً 5000 سال پیش ما سازمان ها و نهادهایی داشتیم که در قالب یک بروکراسی اداری نیروهایی را به کار می گرفتند و در قبال آن جیره و مزدی به آنها پرداخت می کردند.

 ایشان اظهار کرد: خط آغاز عیلامی برگرفته از خط آغاز میخی بین النهرینی یا گام های اولیه فرهنگ سومری می باشد. ارتباطی که بین خط آغاز میخی و آغاز عیلامی  بر اساس نظر بسیاری از باستان شناسان یک رابطه پدرفرزندی است. یعنی خط میخی را پدر خط عیلامی می دانند. ما در گل نبشته ها 5000 سطر از نوشته های عیلامی داریم. اولین کسی که به مطالعه متون آغاز عیلامی دست زد یک کشیش بلژیکی بود که اولین گل نبشته که در سال 1905 به دست آمده، منتشر کرد.

 وی گفت: بالاترین تکرار پذیری در متون آغازعیلامی مربوط به مفاهیم زیر است: 528 نشانه کارگر مرد، 486 نشانه یک دام کوچک، 709 بار نشانه جیره که در ازای کار پرداخت شده، تکرار شده است. معمولاً واژگانی تکرار بالایی دارند که بیشترین کاربری را در جامعه دارند، گل نبشته های آغاز عیلامی به شدت ماهیت اقتصادی و سیستم حسابرسی دارند. بخش عمده از جامعه آغاز عیلامی در هزاره چهارم اقتصاد معیشتی آن ها مبتنی بر دام بوده است.

این متون بیشترین فراوانی را دارند: 1- دامپروری  2- جمع داری اموال نخبگان اجتماعی  3- جمع مایملک یم یا چند مالک     4- پرداخت جیره      5- تولیدات خانگی        6- تولیدات دامی

 یوسفی ادامه داد: در بین النهرین واژگان تخصصی برای برده زن، برده مرد و کارگر روز مزد داریم اما در متون آغاز عیلامی آنچه که مشاهده می شود، صرفاً کارگرانی هستند که مرد و زن و کودکان کار که کارهای مختلفی به آن ها واگذار می شده. کارگرها به چند دسته بالغ و کودکان تقسیم می شدند، بالغ از جنس زن و مرد. فراوانی نشانه ها برای کارگر مرد بیشتر است و همچنین برای کودکان مذکر که مشغول به یک حرفه خاص بودند.

معمولاً گل نبشته ها تفکیک جنسیتی دارد، نر و ماده جدا.

 وی متذکر شد: یک زن می تواند در جامعه عشایری کار کند برای یک مالک و در ازای آن جیره دریافت کند. نسبت پرداختی و جیره یک کارگر همیشه از یک مقدار ثابتی تبعیت می کند و این نسبت برای کارگر زن هم یکی است. یک زن در جامعه عشایری پا به پای مرد کار می کند و این قدرت و نقشی که برای کار کردن، نقش یک زن عشایری دارد، نقش پررنگی است و خنثی و کمرنگ نیست و از نظر جایگاه و رتبه اجتماعی در یک جامعه عشایری تبعیضی میان زن و مرد وجود ندارد.

اطلاعات تماس

آدرس:

تهران، خیابان استاد نجات اللهی (ویلا)، نبش

 

ورشو، خانه اندیشمندان علوم انسانی

 

تلفن: 021-88911611-3
دورنگار: 021-88928521
کدپستی: 1598666651
   

      

Template Design:Dima Group