گزارش نشست زمینه ها و پیامدهای رفراندوم استقلال کردستان عراق

نشست زمینه‌ها و پیامدهای رفراندوم استقلال کردستان عصر روز سه‌شنبه در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد. در این نشست هاشم محمد کرمی استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه کلار گرمیان اقلیم کردستان، رحمن قهرمان‌پور استاد دانشگاه و قدرت احمدیان عضو هیات علمی دانشگاه رازی کرمانشاه به ایراد سخنرانی پرداختند.

هاشم محمد کرمی استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه کلار گرمیان اقلیم کردستان با بیان این‌که بعد ایدئولوژیک در اقلیم کردستان حداقلی است گفت: در اقلیم کردستان آزادی رسانه بیش از اندازه بوده و چیزی به نام امنیت ملی وجود ندارد. نتیجه این آزادی بیان این است که تندروی در موضوعات وجود ندارد. در همین راستا هم تصمیم‌گیری عقلایی در اقلیم کردستان کند در عین حال به دور از تندروی است. وی ادامه داد: موافقان رفراندوم معتقد هستند که باید اختلافات با همسایه خود پایان داده و خود برای آینده‌شان تصمیم بگیرند. مخالفان هم می‌گویند که حزب حاکم در مسائل اقتصادی و مدیریتی خوب عمل نکرده است. اقلیم کردستان به آب‌های آزاد دسترسی نداشته و اگر رای به استقلال بدهند باید احتمال بدهد که با حصر همه جانبه همسایگانش مواجه شد. هر چند در زمان صدام و دوره نفت در برابر کالا دو سال حصر را تجربه کرده‌اند. در هر صورت ترس از عقبگرد وجود دارد. این استاد علوم سیاسی خاطرنشان کرد: طبق ماده 140 باید عراق بر سر مناطق مورد مناقشه رفراندوم برگزار می‌کرد ولی با دخالت برخی کشور از جمله ترکیه این اقدام انجام نشد.

وی گفت: بحث فروش نفت و گاز هم مطالبه دیگر کردها در اقلیم کردستان و کسب مشروعیت بین‌المللی از دیگر خواسته‌های آنها است. ایشان افزود: منظور از رفراندوم تغییر در نظام موجود است که نیاز به تصمیم عقلایی دارد که متاسفانه در خاورمیانه وجود نداشته و همین امر عامل بی‌ثباتی است. پس رفراندوم یا با درصد بالایی مثلا ۷۵ درصد تمام می‌شود و در صورتی که رای بالاتر داشته باشند قدرت چانه‌زنی اربیل در مقابل بغداد افزایش خواهد یافت در غیر این صورت بحث فروش نفت و مناطق مورد مناقشه از سوی بغداد مطرح خواهد شد.

در ادامه رحمن قهرمان‌پور با بیان اینکه مساله کردی با دموکراسی حل می‌شود نه برگزاری رفراندوم خاطرنشان کرد: برخی می‌گویند دموکراسی در خاورمیانه معنی ندارد و در اینجا همه چیز با زور و اعمال قدرت پیش می‌رود. وی ادامه داد: برخی تحلیل‌گران معتقدند تحولات اخیر خاورمیانه نشان می‌دهد که منطقه شاهد حرکت رو به جلو در زمینه دموکراسی است. این حرکت کردها برای برگزاری رفراندوم در چارچوب ناسیونالیزم است نه دموکراسی. مساله اصلی به رسمیت شناختن هویت مستقل کردی است. تاریخ قرن 21 نشان می‌دهد که ناسیونالیزم باعث خونریزی‌های زیادی شده و آنها از تنش بدشان نمی‌آید.

این کارشناس مسایل بین‌الملل ادامه داد: رفراندوم پاسخی ناسیونالیسمی به مساله کردی و ترسیم هویت کرد و غیر کرد است. آنها یا باید کرد باشند یا عرب. ولی دموکراسی کنترل و مهار تنش‌ها و دخالت‌ها است. بارزانی نمی‌تواند ناسیونالیسم را بیاورد و بعد بگوید می‌خواهیم با عراق و ایران روابط مسالمت‌آمیز داشته باشیم. این شدنی نیست. در این روش آنها یک دشمن می‌سازند و به همین دلیل ناسیونالیسم پاسخ فعلی مساله کردی نیست. وی تصریح کرد: نسل جنگ سرد با فرمول‌های ناسیونالیستی کنار نمی‌آید. امروز مساله خود کردها هستند. قهرمان‌پور در پایان خاطرنشان کرد: سیاست "هویت" می‌گوید که اکنون چه رویکردی به خود و دگر دارید که می‌تواند اقتدارگرایانه باشد ولی در سیاست "هویت دموکراتیک" بحث حقوق شهروند و حقوق افراد مطرح است نه قومیت‌ها.

دکتر قدرت احمدیان عضو هیات علمی دانشگاه رازی کرمانشاه هم با بیان‌ این‌که تنش بین شیعه و سنی، ایجاد اختلافات بیش‌تر بین همسایگان و افزایش تنش‌ها بین جریان‌های کردی از عواقب برگزاری رفراندوم در اقلیم کردستان است گفت: با توجه به حضور روسیه در منطقه بعید نیست که در صورت برگزاری رفراندوم در اقلیم کردستان، عراق هم به خاطر بحث نفت و گاز وارد تنش‌ها در اقلیم کردستان شود. وی ادامه داد: در صورت برگزاری رفراندوم احتمال خیزش‌های قومیتی در اقلیم کردستان و تحریک اقلیت‌ها از سوی کشورهای خارجی وجود دارد و احتمال وقوع این موضوع در کرکوک بیش‌تر است، چون جمعیت زیادی از آنها را ترکمن‌ها تشکیل می‌دهند. علاوه بر این، با برگزاری این رفراندوم ممکن است شاهد جنگ شدید نظامی بین دولت مرکزی عراق و حکومت اقلیم کردستان بر سر نفت و گاز و سرزمین‌های مورد مناقشه باشیم.

این عضو هیات علمی دانشگاه رازی خاطرنشان کرد: در صورت موفقیت رفراندوم در اقلیم کردستان تنش بین شیعه و سنی نیز می‌تواند ایجاد شود که نتیجه آن به عرصه بین‌المللی هم کشیده شود. وی با بیان این‌که استقلال بدون حساب و کتاب در اقلیم کردستان می‌تواند پیامدهای بسیاری داشته باشد، افزود: این در حالی است که اگر این تحولات در پروسه‌ای پنج ساله یا بیش‌تر و بر مبنای مذاکره با دولت مرکزی عراق، کردهای عراق، ایران و ترکیه انجام شود نتایجی به مراتب بهتر می‌تواند داشته باشد.

احمدیان خاطرنشان کرد: اگر اعلام استقلال کردها به صورت یک جانبه باشد قطعا از سوی عراق کاملا رد خواهد شد. این امر از سوی ترک‌ها می‌تواند با پذیرش ضمنی روبرو شود و تعاملات اقتصادی، نفت و گاز و دیپلماسی که اخیرا ترکیه در منطقه در پیش گرفته است می‌توانند فضای تعاملات با کردها را به خوبی پیش ببرد. اگر تغییرات در اقلیم کردستان بدون مذاکره و به سرعت انجام شود با عدم پذیرش سریع از سوی ایران روبرو خواهد شد، چراکه ایران نگران بازتاب این رفراندوم بر کردهای این کشور است. وی ادامه داد: در صورت انجام مذاکراتی در طول چند سال پذیرش این موضوع برای ایران به صورت ضمنی خواهد بود. چون ایران در این فرآیند می‌تواند انتظارات کردها را تعدیل کند و با مذاکره با سران آنها مساله عدم حضور و پذیرش بیگانگان در منطقه را حل کند و در عین حال از سوی دیگر استقلال اقلیم کردستان می‌تواند همکاری‌های اقتصادی خوبی با ایران را ایجاد کند.

این استاد علوم سیاسی دخالت بیگانگان در مسائل منطقه را از نگرانی‌های ایران برای برگزاری رفراندوم در اقلیم کردستان دانست و خاطرنشان کرد: حضور عوامل خارجی مثل اسرائیل و حتی عربستان و غیره نگرانی‌هایی برای ایران ایجاد کرده است. در این شرایط اعلام استقلال اقلیم کردستان به صورت تدریجی و آرام و همراه با گفت‌وگو فضا را کاملا تغییر خواهد داد و بهتر محقق می‌شود. احمدیان گفت: در این صورت موضوع از سوی عراق هم با صراحت مورد استقبال قرار خواهد گرفت و آنها می‌توانند مسائل مورد مناقشه را حل و فصل کنند. ترکیه هم در این شرایط بهتر خواهد پذیرفت چراکه در صورت استقلال اقلیم کردستان، منطقه‌ای حائل بین آنها با گروه‌های تندرو عراق خواهد شد.

روابط عمومی

شماره تماس : 88911611-021

آدرس : تهران، خیابان استاد نجات الهی (ویلا) , نبش ورشو، پلاک 2

پست الکترونیک :info@ihht.ir

تلگرام: https://telegram.me/iranianhht

اینستاگرام:  https://instagram.com/iranianhht.ir

تمامی حقوق این وب سایت متعلق به خانه اندیشمندان علوم انسانی می باشد.

نقشه