گزارش نشست اقتصاد سیاسی بانک و بانکداری در ایران

دومین جلسه از سلسله نشست های دوره ای اقتصاد سیاسی ایران روز یکشنبه بیست و نهم مرداد ماه در سالن خیام مجموعه خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار گردید. در ابتدای این نشست دکتر راغفر ضمن یادآوری بحران کنونی بانک ها در کشور، منشا این بحران را در وجوه مختلف اقتصاد ایران از جمله بانکداری، صنعت، کشاورزی، خدمات، تجارت، توزیع درآمد و ساختار سیاسی حاکم بر آنها ارزیابی کرد. وی مساله اخلاق را تا حدود زیادی متاثر از اقتصاد دانست و افزود: اخلاق جامعه در حال حاضر سقوط کرده است همان طور که اقتصاد کشور سقوط کرده است.

وی در ادامه گفت: اگر بخواهیم وضعیت کارکرد اقتصاد کشور را بررسی کنیم باید کارکرد وجوه مختلف این اقتصاد را در بستر کلی اقتصاد سیاسی ایران مورد توجه قرار دهیم. همه این نهادها یا سازمان هایی که نام برده شد و بخش های مختلف اقتصاد کشور در یک بستر اقتصاد سیاسی کار می کنند. آنچه که ویژگی های اقتصاد ایران را می توان با آن تعریف نمود و شواهد متعددی نیز برای توضیح آن وجود دارد، مسأله ای است که از آن به نام "سرمایه داری رفاقتی" نام برده می شود. سرمایه داری رفاقتی به یک سیستم اقتصادی اطلاق می شود که در آن دولت، مجلس و بخش خصوصی در یک تعامل دائمی با هم برای حفظ منافع اعضای این مثلث شکل می گیرند. ریشه شکل گیری اقتصاد رفاقتی در ایران را شاید بتوان به پیدایش نفت و استخراج آن در ایران و ساختار اقتصاد نفتی مربوط دانست. این ارتباط، تحلیل بهتری از اقتصاد ایران ارائه می کند. در چنین اقتصادی درآمدهای اصلی کشور عمدتا بر درآمدهای حاصل از فروش منابع طبیعی متکی است. این منابع طبیعی نه برای توسعه اقتصادی ایران و نه برای منافع مردم ایران بلکه برای حفظ منافع امپراطوری بریتانیا استخراج می گردید و بعد هم کلیه نهادهایی که حول چنین شیوه تولید در ایران شکل گرفتند که ما آنها را نهادهای استخراجی می نامیم، این نهادها که شامل نظام اداری، نظام قضایی، نظام پارلمانی، نظام بانکی و نظام مالیاتی متناسب با چنین شیوه تولیدی در کشور شکل گرفتند و در واقع کارکرد اصلی آنها حفظ منافع امپراطوری بریتانیا بود.
وقتی در ایران مساله ملی شدن نفت مطرح شد می بینیم که کودتای 28 مرداد هم اتفاق می افتد. زیرا مساله فقط اداره یک شرکت نفت نبود بلکه مساله مهم نحوه تصمیم گیری در رابطه با نفت است که تلاش برای تصمیم گیری به داخل با مقاومت انگلیس و تا حدودی آمریکا مواجه می شود.
تنها در دو دوره کوتاه تاریخی است که از زمان مشروطیت تاکنون در رابطه با اقتصاد رفاقتی وقفه ای بوجود می آید؛ یکی دوره ملی شدن نفت و دولت مصدق است و دیگری هم دوره کوتاهی پس از انقلاب اسلامی که مجموع این دو دوره به هشت سال هم نمی رسد. اما بعد از این دوره ها، نهادهای اقتصاد رفاقتی که شامل سه رأس دولت، مجلس و بخش خصوصی می باشند خود را بازسازی می کنند. البته در ایران چیزی به نام بخش خصوصی واقعی وجود ندارد بلکه مجموعه ای از صاحبان سرمایه های تجاری و مالی هستند که در تعامل سه گانه دولت، مجلس و بخش خصوصی حضور دارند.

روابط عمومی

شماره تماس : 88911611-021

آدرس : تهران، خیابان استاد نجات الهی (ویلا) , نبش ورشو، پلاک 2

پست الکترونیک :info@ihht.ir

تلگرام: https://telegram.me/iranianhht

اینستاگرام:  https://instagram.com/iranianhht.ir

تمامی حقوق این وب سایت متعلق به خانه اندیشمندان علوم انسانی می باشد.

نقشه