به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست تخصصی «ابعاد و پیامدهای ژئوپلیتیک جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران» روز شنبه (۵ اردیبهشت‌ماه) به صورت برخط برگزار شد.

ایران اجازه نمی‌دهد نظم منطقه‌ای مورد نظر اسرائیل و ایالات متحده به راحتی شکل بگیرد یا باقی بماند

مرجان بدیعی، استاد ژئوپلیتیک در این نشست گفت: آنچه در نهایت می‌توان درباره ابعاد ژئوپلیتیکی جنگ رمضان گفت، این است که وارد مرحله‌ای جدید شده‌ایم. پیش از این، وقتی از بازدارندگی سخن می‌گفتیم، در واقع به دنبال برقراری نوعی نظم منطقه‌ای بودیم. برخی معتقدند که تلاش ایالات متحده برای ایجاد یک نظم منطقه‌ای است و ایران نیز در صدد برقراری نظم منطقه‌ای مورد نظر خود می‌باشد. مقاومت ایران به هر حال دارد نتیجه می‌دهد؛ حداقل و حداکثر آن این است که اجازه نمی‌دهد نظم منطقه‌ای مورد نظر اسرائیل و ایالات متحده به راحتی باقی بماند. بنابراین، در سطح منطقه‌ای، شاهد شکل‌گیری بازآرایی جدید و واقعیت جدیدی در جنوب غرب آسیا هستیم.

شاید بتوانیم به یک نظم منطقه‌ای جدیدی با محوریت ایران دست یابیم

وی ادامه داد: نکته دیگر این است که حرکتی که ایران در منطقه داشته از یک سو مواجهه با عراق، از سوی دیگر حضور در منطقه شرق مدیترانه و از سوی سوم فعالیت در خلیج فارس، نشان‌دهنده این است که ایران قدرت منطقه‌ای خود را به رخ کشیده است؛ به‌ویژه آنکه یک کشور به تنهایی در برابر چندین قدرت ایستاده است. هرچند هنوز نمی‌توان به صراحت گفت، اما به نظر می‌رسد این وضعیت، دست‌کم کشورهای خلیج فارس را متوجه ساخته که ایران علت وجودی شکل‌گیری آن‌ها نیست، بلکه حاکمیت و تداوم حکومت آن‌ها را با چالش جدی مواجه کرده و به آن‌ها نشان داده است که ادامه حیات‌شان از این پس، بدون در نظر گرفتن حضور و قدرت ایران و صرفاً با تکیه بر قدرت‌های خارجی، امکان‌پذیر نخواهد بود.

وی تاکید کرد: بنابراین آن‌ها ناچارند حضور یک ایران قدرتمند را تحمل کنند. شاید این بزرگ‌ترین لحظه برای ایران باشد که اگر بتواند روایت خود را در منطقه به آن‌ها بقبولاند و پس از جنگ، در پی آن باشد که اثرات این جنگ‌ها به تدریج از بین برود و همسایگی همچنان ادامه یابد، بتواند در کنار تحولات پیش‌آمده، همکاری‌های جدیدی را نیز پیگیری کند. در این صورت، شاید بتوانیم به یک نظم منطقه‌ای با محوریت ایران دست یابیم.

شاهد بحران مشروعیت نظام بین‌الملل در جهان هستیم

این استاد دانشگاه گفت: از سوی دیگر، شاهد بحران مشروعیت نظام بین‌الملل در جهان هستیم. هرچند نمی‌توان به تنهایی و صرفاً از طریق یک جنگ احتمالی ایران و ایالات متحده ادعا کرد که این بحران مشروعیت را ایجاد کرده‌ایم زیرا این بحران در نقاط دیگر نیز توسط خود ایالات متحده آشکار شده است ـاما از منظر حقوقی، ایران در موقعیتی قرار دارد که بتواند این روایت را در سطح جهانی پیگیری کند و آن را تثبیت نماید.

تلاش اسرائیل برای اجرای استراتژی حذف ایران از معادلات منطقه‌ای، تاکنون ناکام مانده است

وی با تاکید بر اینکه که تلاش اسرائیل برای اجرای استراتژی حذف ایران از معادلات منطقه‌ای، تاکنون ناکام مانده است، گفت: با این حال، محور آمریکا-اسرائیل هنوز نشکسته است. من معتقدم اگر ایالات متحده به طور کامل به سمت چین متمایل شود و خیال خود را از جانب اسرائیل راحت کند، به‌گونه‌ای که اسرائیل جایگاه دیگری در بازی‌های منطقه‌ای برای خود اختصاص دهد، تمامی جریانات در خاورمیانه شکل دیگری خواهند گرفت. تنها در این صورت است که ایران می‌تواند به عنوان یک بازیگر جدید، در کنار قدرت‌هایی همچون آمریکا، روسیه و چین، و حتی کشورهایی که امروز آن‌ها را فرصت‌طلب می‌دانیم ـمانند ترکیه  یا کشورهایی که در کنار ما نیستند اما ممکن است مانند جمهوری آذربایجان سوءاستفاده کنند و خود را با قدرتی جدید نشان دهد. همه این‌ها به سیاستی بستگی دارد که ایران اتخاذ می‌کند و سیاستی که همسایگان ما خواهند داشت.

ایران باید به نقش کریدورهای انرژی توجه ویژه داشته باشد

نکته مهم دیگر این است که انرژی، تا مدت‌ها نقش خود را در معادلات جهانی حفظ خواهد کرد. تصور اینکه صرفاً با انرژی‌های نو یا منابع جدید که امروز در جهان کشف می‌شوند و به سرعت در عرصه هوش مصنوعی به کار گرفته می‌شوند (که بخشی از آن‌ها نیز در خود ایران موجود است)، انرژی کم‌رنگ خواهد شد، یک اشتباه استراتژیک واقعی است. انرژی همچنان ارزش خود را دارد؛ افزایش تقاضا برای نفت، گاز، سوخت و وابستگی شدید به آن‌ها، خواه‌ناخواه این نقش را تداوم می‌بخشد. اما آنچه مهم‌تر است، بحث کریدورها است. پیامدهای جهانی انرژی، نقش کریدورها را نیز به همراه خواهد داشت. این یکی از نکاتی است که ایران در طی این جنگ باید به نقش این کریدورها نیز توجه ویژه داشته باشد.