حسن فرطوسی در نشست «جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران؛ بررسی فاجعه مدرسه میناب»: بدون شک، آنچه در مدرسه میناب رخ داده، نقض فاحش حقوق بینالملل است/ کمتر از بیستوچهار ساعت پس از حادثه، یونسکو بیانیهای در محکومیت حمله به مدرسه میناب صادر کرد
به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست «جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران؛ بررسی فاجعه مدرسه میناب» روز پنجشنبه (١٠ اردیبهشتماه) بصورت برخط برگزار شد.
تا ابد، عزادار و داغدار فرزندان نازنینمان در مدرسه میناب خواهیم ماند
حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون یونسکو در ایران در ابتدای سخنان خود با بیان اینکه پیش از هر چیز، باید بگویم که من یک پدر هستم؛ پدری که دو دختر دارد. در این فرصت دو ماهه، بسیار اندیشیدم که متاسفانه بسیاری از مردم ایران فرصت عزاداری شایستهای نیافتند. مصیبتها چنان پشت سر هم نازل شد که بزرگترین خدمتی که میتوانستیم انجام دهیم و بهترین نوع عزاداری ممکن، ایستادگی و خدمت خالصانه بود؛ تا آن عزیزانی که جان خود را در طبق اخلاص نهادند، برخی از میان ما رفتهاند و برخی دیگر نیز در گوشه و کنار این سرزمین، از شمال تا جنوب و از غرب تا شرق، در حال خدمت بودند. به نظرم تا ابد، ما عزادار و داغدار فرزندان نازنینمان در مدرسه میناب خواهیم ماند.
روز اول جنگ، روزی است که اهداف با دقت بسیار بالا و حسابشده مورد حمله قرار میگیرند
وی با بیان اینکه حمله به مدرسه میناب در روز اول جنگ رخ داد، گفت: اصولاً روز اول جنگ، روزی است که اهداف با دقت بسیار بالا و حسابشده مورد حمله قرار میگیرند و این موضوع بسیار متفاوت است از روز سیوپنجم جنگ که دشمن مدعی میشود اهدافش را تمام کرده و حالا به هر جایی که دلش خواست حمله میکند. چنین ادعایی پذیرفتنی نیست.
انشاءالله با مذاکراتی عزتمندانه، صلحی شرافتمندانه و توانمند نصیب این سرزمین شود و امنیت پایدار برای آن به ارمغان آورد
دبیرکل کمیسیون یونسکو در ایران گفت: جنگ ما به ظاهر به آتشبس انجامیده و انشاءالله با مذاکراتی عزتمندانه، صلحی شرافتمندانه و توانمند نصیب این سرزمین شود و امنیت پایدار برای آن به ارمغان آورد. اما مبارزه حقوقی ما باید با قوت ادامه یابد. تلاش ما برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی جهان و رسانهها باید جدیتر شود.
سابقه نداشته است که کمتر از بیستوچهار ساعت پس از حادثه، یونسکو بیانیهای در محکومیتی صادرکند که برای حمله به مدرسه میناب صادر کرد
وی افزود: یونسکو، به عنوان سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد، در این جریان بهطور خاص و آبرومندانه عمل کرد. سابقه نداشته است که کمتر از بیستوچهار ساعت پس از حادثه، یونسکو در محکومیتی بیانیه صادرکند که برای حمله به مدرسه میناب صادر کرد. عزیزان ما در دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در یونسکو، همکاران محترم در وزارت امور خارجه و همکاران گرامی در کمیسیون ملی یونسکو، واقعاً با اخلاص و جدیت بسیار تلاش کردند. در نهایت، یونسکو با وجود همه فشارهای سیاسی، این بیانیه را صادر کرد.
مستندسازی همچنان بسیار مهم است و باید ادامه یابد
وی تاکید کرد: جناب وزیر آموزش و پرورش نیز در این رابطه نامهای تنظیم و ارسال کردند. علاوه بر آن، مستندات تصویری ارزشمندی تهیه شد که جا دارد از عزیزان بخش بینالملل وزارت آموزش و پرورش و بهویژه رئیس مرکز بینالمللی این وزارتخانه، صمیمانه سپاسگزاری کنم. این مستندات در ایام جنگ، با وجود همه دشواریها، به نیویورک نیز ارسال شد و همانطور که اشاره شد، تأثیرگذار بود. حتی شورای حقوق بشر نیز بیانیه محکومیت صادر کرد. همه اینها نشاندهنده کاری منسجم در سطح ملی بود؛ از معلم و مدیری که پای کار ایستاد تا امثال سرکار خانم دکتر حکیمزاده، آن دانشمند خدوم، فهیم و گرانقدر، و بسیاری از عزیزان گمنام دیگر. مستندسازی همچنان بسیار مهم است و باید ادامه یابد.
فرطوسی گفت: جناب وزیر آموزش و پرورش که خود عضو شورای عالی کمیسیون ملی یونسکو نیز هستند، به این موضوع اهمیت ویژهای دادند. همچنین وزیر محترم علوم، به عنوان رئیس کمیسیون ملی یونسکو، نامه مستقلی در این زمینه ارسال کردند و پاسخهای ارزشمندی دریافت شد.
انتقامی بالاتر از این متصور نبود که اگر علم، مدرسه، دانشگاه و میراث فرهنگی ما مورد تهاجم قرار بگیرد، ما همچنان به ایستادگی ادامه دهیم
وی افزود: واقعیت این است که به حمدالله، در این آزمون نیز همانگونه که دشمن روسیاهی شد، برای بسیاری از مردم و مسئولان ما، رو سپیدی و روشنی به همراه داشت. انتقامی بالاتر از این متصور نبود که اگر علم، مدرسه، دانشگاه و میراث فرهنگی ما مورد تهاجم قرار بگیرد، ما همچنان به ایستادگی ادامه دهیم؛ کلاسهای درس را در مدارس و دانشگاهها برگزار کنیم و از میراث فرهنگیمان پاسداری نماییم. این، حق مسلم ماست. اگر آن دو دولت مهاجم، ادعایی داشتند، دیگر به عنوان تنها دو دولت روسیاه قلمداد نمیشدند که از یونسکو خارج شدند. یونسکو پل فرهنگی و آموزشی، میان کشورهای جهان است؛ چرا باید از آن خارج شوند؟
وی ادامه داد: همکاران عزیز ما در وزارت آموزش و پرورش اهتمام ویژهای دارند که حتی در کتابهای درسی نیز به این موضوع پرداخته شود. ما در یونسکو نیز در حال تلاش هستیم تا یادمان بینالمللی داشته باشیم، مجسمههایی نصب کنیم، نه فقط در ایران بلکه در نقاط تأثیرگذار دیگر، یادوارههایی برگزار کنیم و حتی جایزه ویژهای ایجاد نماییم. انشاءالله بتوانیم در همه این عرصهها موفق باشیم.
دبیرکل کمیسیون یونسکو گفت: علاوه بر این گزارش مختصر از اقدامات انجامشده، مایلم به دو طیف از رویکردها اشاره کنم که یکی رویکرد حقوقی الزامآور و دیگری حوزه حقوق نرم، حقوق توصیهای و هنجاری است که میتواند تأثیر بیشتری بر افکار عمومی داشته باشد.
بدون شک، آنچه در مدرسه میناب رخ داده، نقض فاحش حقوق بینالملل است
وی افزود: بدون شک، آنچه رخ داده، نقض فاحش حقوق بینالملل است. هیچ شکی در این موضوع وجود ندارد. حتی شبهاتی که مطرح میشود مبنی بر اینکه مدرسه نزدیک قرارگاه نظامی بوده یا زمین متعلق به سپاه بوده، کاملاً بیاساس است. این مدرسه برای دوازده سال با کاربری آموزشی فعالیت داشته و کاملاً قابل شناسایی بوده است. هیچ انباری از مهمات در پشت آن وجود نداشته که انفجار آن باعث آسیب شده باشد. متأسفانه موشک مستقیماً وارد مدرسه شده و آن را همچون سیبی دو نیم کرده است. بنابراین، باید در تبیین حقوقی و رسانهای این موضوع دقت کنیم تا هیچ شبههای باقی نماند.
اگر میخواهید بجنگید، بجنگید، اما نباید به مدارس، بیمارستانها و اهداف غیرنظامی نزدیک شوید
وی ادامه داد: کنوانسیونهای ژنو، مجموعهای از معاهدات هستند که طرفهای درگیر در جنگ را ملزم به رعایت اصول انسانی میکنند. اگر میخواهید بجنگید، بجنگید، اما نباید به مدارس، بیمارستانها و اهداف غیرنظامی نزدیک شوید. این اصول در پروتکل الحاقی اول به صورت صریح آمده است. برخی از این حملات، اگر حمله مستقیم محسوب شوند، میتوانند در مجامع حقوقی پیگیری کیفری شوند و حتی مصداق جنایت جنگی به شمار آیند. بنابراین، مستندسازی تا جایی که ممکن است، اهمیت حیاتی دارد. عزیزان در وزارت امور خارجه و معاونت حقوقی ریاست جمهوری این دغدغه را دارند و انشاءالله آن را پیگیری خواهند کرد.
در اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی نیز حمله عامدانه علیه غیرنظامیان یا مراکز آموزشی، در زمره جنایات بینالمللی قرار گرفته است
فرطوسی گفت: در اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی نیز حمله عامدانه علیه غیرنظامیان یا مراکز آموزشی، در زمره جنایات بینالمللی قرار گرفته است. اینکه این حمله عامدانه تلقی شود یا نه، بار اثبات آن بر عهده طرف مقابل است. این موضوع مانند یک اتهام است که باید در محاکم بینالمللی بررسی شود. مثلاً اگر کسی با ماشین فردی را بزند و او کشته شود، اینکه قتل عمد بوده، غیرعمد یا شبهعمد، باید در دادگاه مشخص شود. اینجا نیز موشک به مدرسه اصابت کرده و حتی دو بار هدف قرار گرفته است. هویت ضارب و جزئیات فنی نیز باید به دقت مستند شود. حتی شنیدهام که بخشهایی از موشکها با نشان «USA» روی آنها در محل مدرسه یافت شده است. همه این موارد اهمیت دارد. آنچه برای ما بدیهی است، باید محکمهپسند نیز باشد. از عزیزان و مسئولان امر تقاضا دارم به این نکته توجه ویژه داشته باشند.
از کنوانسیون حقوق کودک نیز نباید غافل شد که حق ذاتی حیات را برای کودکان و دانشآموزان به رسمیت میشناسد
وی افزود: از کنوانسیون حقوق کودک نیز نباید غافل شد که حق ذاتی حیات را برای کودکان و دانشآموزان به رسمیت میشناسد و همه دولتها را ملزم به حمایت از کودکان، بهویژه در مخاصمات مسلحانه میکند.
دبیرکل کمیسیون یونسکو گفت: علاوه بر این سه کنوانسیون الزامآور، توصیهنامهها و بیانیههای متعددی وجود دارد که هرچند الزام حقوقی ندارند، اما از نظر هنجاری بسیار مهم هستند. یکی از مهمترین آنها، «بیانیه مدارس ایمن» است. در جایی که نباید مدرسه ایمنترین مکان باشد، شاهد تجاوز به آن هستیم و این بسیار تأسفبار است. این بیانیه بر حفاظت ویژه از مدارس و دانشآموزان تأکید دارد و مدارس را به عنوان مناطق امن معرفی میکند. هرگونه مداخله نظامی، امنیتی یا سیاسی در آنها محکوم است. موشکباران مدارس، نقض آشکار همین اصل است. این سند همچنین بر حق آموزش بدون ترس تأکید میکند و دولتها را ملزم به تضمین امنیت فیزیکی و روانی دانشآموزان و محیط آموزشی مینماید. همچنین استفاده از اماکن آموزشی برای مقاصد نظامی را ممنوع اعلام کرده و مستندسازی و گزارش هرگونه حمله و تهدید را ضروری میداند.
تقویت تابآوری در شرایط بحران از طریق آموزشهای حفاظتی است که از این پس باید در کتابهای درسی مقاطع مختلف مورد توجه قرار گیرد
وی افزود: توصیه مهم دیگر، تقویت تابآوری در شرایط بحران از طریق آموزشهای حفاظتی است که انشاءالله از این پس باید در کتابهای درسی مقاطع مختلف مورد توجه قرار گیرد. همباوری روحی و روانی، آموزش پناه گرفتن در مواقع اضطراری، مشارکت والدین، تقویت نهادهای مدنی و ارتقای سواد رسانهای برای جلوگیری از شایعات و وحشت جمعی، از دیگر تأکیدات این بیانیه است.
وی تاکید کرد: بیانیه دیگری که اهمیت هنجاری بالایی دارد، توصیهنامه «آموزش برای تفاهم بینالمللی، همکاری و صلح» و همچنین آموزش حقوق بشر و آزادیهای اساسی است. این اسناد هرچند الزام حقوقی ندارند، اما بر نقش آموزش در ترویج کرامت انسانی و تفاهم متقابل تأکید میکنند. حمله مستقیم به دانشآموزان، نقض آشکار همه این اصول است. در مجموع، همه این اسناد را باید به عنوان مجموعهای منسجم از مبانی حقوقی و اخلاقی نگریست. این حملات، نقض جدی حقوق بینالملل، حقوق بشر و حقوق بشردوستانه بوده است. این تعرض فجیع به حقوق کودکان، مصیبتی بزرگ است که باید به طور جدی در مجامع جهانی مطرح و پیگیری شود تا انشاءالله دیگر هرگز شاهد چنین فاجعهای برای کودکان و فرزندان این سرزمین نباشیم.