به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست علمی «تغییرات اقلیمی در منطقه غرب آسیا؛ پدیده ال نینو یا تاثیر رادارهای نظامی؟» روز شنبه (١٢ اردیبهشت‌ماه) به صورت برخط برگزار شد.

مباحث اقلیمی باید در فضایی علمی و آکادمیک مطرح شوند نباید دیگران به خاطر ارایه نظرات تخطئه کنیم

منوچهر فرج‌زاده، جغرافی‌دان و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس در ابتدای این نشست گفت:  لازم می‌دانم به موضوعی در خصوص مباحثی که در روزهای اخیر مطرح شده است، اشاره کنم. مبنی بر اینکه اجازه دهیم تمامی نظریه‌هایی که در خصوص مسائل اقلیمی وجود دارند، در کشور ما مطرح شوند و تحمل و آمادگی خود را برای پذیرش و شنیدن نظراتی که شاید به اصطلاح برای ما مطلوب نباشد یا ما آنها را درست ندانیم، افزایش دهیم. یعنی نباید به گونه‌ای باشد که هر کسی در موضوع اقلیم صحبت می‌کند، او را تخطئه کنیم و کنار بگذاریم. فکر می‌کنم هواپیما با باد مخالف از جا بلند می‌شود. این مباحث باید در فضایی علمی و آکادمیک مطرح شوند.

گرمایش جهانی در منطقه غرب آسیا تقریباً دو برابر میانگین جهانی بوده است

وی افزود: لازم است اشاره کنم که در منطقه غرب آسیا امروزه شاهد مجموعه‌ای از وقایع اقلیمی بسیار مهم هستیم. از جمله اینکه گرمایش جهانی بسیار سریع‌تر از میانگین جهانی رخ داده است؛ به طوری که می‌توان گفت تقریباً دو برابر میانگین جهانی، افزایش دما داشته‌ایم. کاهش بارش‌های مؤثر، تغییر الگوی فصلی بارش که در برخی نقاط این منطقه جغرافیایی تا ۲۰ تا ۳۰ درصد با کمبود بارش مواجه بوده‌ایم، افزایش دفعات و شدت خشکسالی به‌ویژه در ایران، عراق، سوریه و اردن، طوفان‌های گرد و غبار که در دو دهه اخیر چندین برابر شده‌اند، افزایش دمای حداکثر تابستان به بالای ۵۰ درجه، سه برابر شدن تعداد روزهای بسیار گرم، افزایش رخداد سیلاب‌های ناگهانی، کاهش منابع آب تجدیدپذیر، تهدید امنیت غذایی، مهاجرت، پسروی خط ساحلی در برخی مناطق، افزایش شوری خاک و در نهایت تأثیرات تغییر اقلیم بر سلامت که شاهد افزایش بیماری‌های تنفسی و برخی موضوعات دیگر در منطقه هستیم.

وی ادامه داد: از این بحث چنین نتیجه می‌گیرم که اتفاقاتی که در اینجا رخ می‌دهد، بسیار متنوع  و شامل افزایش دما، کمبود بارش، افزایش گرد و غبار و امثال آن است. بنابراین ما به دنبال عللی هستیم که توجیهات علمی قوی برای این تغییرات ارائه دهد.

تغییرات اقلیمی در نقاط مختلف منطقه غرب آسیا یکسان نبوده است

این استاد دانشگاه گفت: نکته دیگر آنکه در این منطقه، بحث تنوع جغرافیایی وقایع وجود دارد. وقتی از منطقه غرب آسیا سخن می‌گوییم، تمامی پدیده‌هایی که ذکر کردیم، به یکسان رخ نمی‌دهند؛ در برخی نقاط شدت کمتر و در برخی نقاط شدت بیشتری دارند. بنابراین پدیده‌ای که به عنوان علت دنبال می‌کنیم، باید بتواند همه این موارد را توجیه کند.

وی افزود: موضوع دیگری که در این زمینه وجود دارد، بحث علل است. به نظر من، ویژگی‌های تغییرات اقلیمی در اینجا و علل انسانی که امروزه در رابطه با تغییرات اقلیم ذکر می‌شود، می‌تواند دلیل اصلی باشد. در کنار آنها، بحث‌هایی که اکنون مطرح می‌شود پدیده‌ای علمی نو است که به نظر من خود متأثر از تغییرات اقلیمی است که در اینجا رخ می‌دهد.

وی ادامه داد: در خصوص بحث «جنگ اقلیمی»؛ در مطالعاتی که تا کنون انجام شده، به وضوح و به صورت مستند در مورد این موضوعات بحثی نشده است. اگر هم وجود داشته باشد، مانند بسیاری از مسائل نظامی، به اصطلاح طبقه‌بندی شده است. اگر هم دانشی یا فناوری‌هایی وجود داشته باشد، جنبه اقلیمی آن را مطرح نمی‌کند. در کشور ما مطالعات بسیار زیادی انجام شده و قرارگاه پدافند اقلیم انتشارات خوب و متنوعی در زمینه جنگ اقلیمی منتشر کرده است.

آیا واقعاً وقتی از جنگ اقلیمی سخن می‌گوییم، می‌توانیم با ابزارهای نظامی همه وقایعی را که در غرب آسیا رخ می‌دهد، پوشش دهیم؟

فرج‌زاده گفت: اینکه بگوییم چنین چیزی وجود دارد یا وجود ندارد، بستگی به نگاه ما به مفهوم جنگ اقلیمی دارد. آیا واقعاً وقتی از جنگ اقلیمی سخن می‌گوییم، می‌توانیم با ابزارهای نظامی همه وقایعی را که در غرب آسیا رخ می‌دهد، پوشش دهیم و بگوییم اینها تحت تأثیر فعالیت‌ها یا کارکردهای نظامی هستند؟ چه ابزاری وجود دارد که بتواند این فرایندها را برای منطقه غرب آسیا ایجاد کند؟ آیا اصولاً بشر به چنین توانایی دست یافته است یا نه؟ اینجا یک علامت سؤال جدی وجود دارد. اگر هست، کدام سلاح یا کدام ابزار است؟ و اگر نیست، آیا نبود آن به دلیل نظامی و سری بودن موضوع است یا عامل دیگری در کار است؟