به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست علمی «تغییرات اقلیمی در منطقه غرب آسیا؛ پدیده ال نینو یا تاثیر رادارهای نظامی؟» روز شنبه (١٢ اردیبهشت‌ماه) بصورت برخط برگزار شد.

حسن لشکری، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی در این نشست گفت:

عده زیادی انتظار دارند که ما در مورد مباحثی که در هفته های اخیر در شبکه‌های اجتماعی به فراوانی دست‌به‌دست می‌چرخد، پاسخ دهیم. پس اجازه دهید مقدمه‌ای را خدمتتان عرض کنم.

در طول این چندین سال آموختیم که کشور ما با توجه به موقعیت جغرافیایی خود و قرارگیری در اقلیم خشک و نیمه‌خشک در تابستان تحت فشار همسایگان جنوبی، به‌ویژه عربستان، و در زمستان تحت فشار همسایگان شمالی قرار دارد. سیستم‌های پرفشار سیبری و مهاجر، همراه با کم‌فشارهای مدیترانه‌ای، در طول چندین صد یا چند هزار سال، با تغییرات جزئی، الگوی بارش کشور را شکل داده‌اند. در گذشته نیز همین‌گونه بوده است. آمار موجود از صد یا دویست سال پیش، به‌خوبی نشان می‌دهد که کشور ما اقلیم مرطوبی نداشته است.

باید توجه داشت که بارش‌ها در یک سازوکار خاص رخ می‌دهند و آن سازوکار باید فراهم شود تا بارش اتفاق بیفتد. حال چند سؤال مطرح می‌کنم و سپس به بحث اصلی می‌پردازم:

آیا اقلیم کشور ما پیش از انقلاب — یا بهتر بگوییم، در ۲۵ سال اخیر که رادارها به کشور آمده‌اند — مرطوب بوده یا اقلیم خشک و نیمه‌خشکی داشته است؟ همه منابع تاریخی کشور این موضوع را تأیید می‌کنند.

سؤال دوم: آیا در گذشته، یعنی پیش از انقلاب، در زمان شاه و حتی قبل‌تر، در طول تاریخ که همه مطالعه کرده‌ایم — و دوستان عزیز حاضر در جمع قطعاً کارهای تحقیقی متعددی انجام داده‌اند — در تحلیل‌های آماری، چنین پدیده‌هایی رخ می‌داده است؟

نقشه هایی از ترسالی و خشکسالی‌هایی از سال ۱۳۵۱ انتخاب شده اند تا شبهه‌ای ایجاد نشود. این خشکسالی‌ها در گذشته اتفاق افتاده‌اند. توجه کنید که سال ۵۱ هنوز انقلاب نشده بود و پیش از انقلاب بود؛ در آن زمان آمریکا نیز با کشور ما روابط بسیار خوبی داشت. پهنه خشکسالی را در سال‌های مختلف از سال 1351 تا 1383مورد مطالعه قرار گرفته است. چندین خشکسالی پشت سر هم رخ داده بود که پهنه عظیمی از کشور را در بر گرفته بود؛ تقریباً کل کشور را فرا گرفته بود.

حالا می‌خواهم موردی را نشان دهم که پاسخی به شبهه موجود باشد. ما یک دوره سه‌ماهه خشک پاییزی بسیار وحشتناک داشتیم که تقریباً همه را ناامید کرده بود و در رسانه‌ها بسیار پیچید و بحث‌هایی درباره دستکاری و مسائل دیگر مطرح شد. اما از اواخر پاییز، اوضاع برگشت و بارش‌ها در نقاط مختلف کشور آغاز شد. دو سامانه را انتخاب کرده‌ام. اگر خاطرتان باشد، در اواخر پاییز 1404، روزهای ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷ و ۲۸ آذر، دو سیستم بسیار قدرتمند در جنوب کشور — استان‌های بوشهر، هرمزگان، کرمان، سیستان و بلوچستان — رخ داد. این اتفاق در حالی بود که هنوز هیچ جنگی در کشور رخ نداده بود و رادارها به‌طور عادی کار می‌کردند.

این آمار، ایستگاه‌هایی است که از سازمان هواشناسی همان موقع ذخیره کرده بودم. بارش‌ها را در ۲۵ و ۲۶ آذر ببینید: در نزدیک‌ترین فاصله به رادارهای امارات و کشورهای دیگر (نه شمال کشور، بلکه جنوب)، ۱۳۷.۹ میلی‌متر بارش ثبت شده است. عظمت بارش در ۲۴ ساعت را در ۲۷ و ۲۸ آذر ملاحظه بفرمایید؛ زمانی که هنوز هیچ اتفاقی در کشور نیفتاده، نه جنگی رخ داده و نه راداری زده شده است.

پهنه بارش روز پنجشنبه ۲۷ آذر ۱۴۰۴ که قرمزتر شده و بارش بسیار شدید است. نقشه دیگر، نقشه جریان در تراز ۹۵۰ هکتوپاسکال در همان روز را نشان می‌دهد. جریانات شمالی عظیمی وارد شده، هوای سرد با هوای گرم و مرطوب از روی دریای عرب و عمان ترکیب شده و رطوبت را به همراه آورده و بارش ایجاد کرده است. عرض این موج را در نظر بگیرید. اگر بخواهم با رادار، سیگنال‌های راداری یا هر پارامتر دیگری جلوی حرکت چنین موجی را بگیرم یا مسیرش را تغییر دهم، آیا اساساً امکان‌پذیر است؟ به نظرم رادارها در این ابعاد چنین کاری انجام نمی‌دهند.

نقشه های سازمان هواشناسی، نیز عمق موج را نشان می‌دهد. موج از اروپا آغاز شده، از غرب آفریقا گذشته، از نصف سودان و عربستان برگشته و از پهنه جنوب کشور وارد شده است. این موج چند هزار کیلومتر طول و عرض دارد. در روز 26 آذر پهنا و شدت بارش را ببینید؛ هنوز هیچ راداری فعال نشده بود. بنابراین استدلال من این است که امواجی که ایجاد بارش می‌کنند، به این گستردگی و با این حجم انرژی هستند. بارشی که ۱۳۷ میلی‌متر در ۲۴ ساعت ایجاد می‌کند، چه انرژی نهان تبخیری عظیمی باید آزاد شود تا چنین پدیده‌ای شکل بگیرد. تصور کنید که سیگنال‌های راداری بتوانند مانع تشکیل یا منحرف کردن چنین سیستمی شوند. به نظرم این بخش کافی است؛ دوستان خودشان برداشت خواهند کرد.