زهرا حجازیزاده در نشست «تغییرات اقلیمی در منطقه غرب آسیا؛ پدیده ال نینو یا تاثیر رادارهای نظامی؟»: از زمان های باستان، اقلیم ترسالی و خشکسالی بر جغرافیای کشور ما حکمفرما بوده است/ بر هیچکس پوشیده نیست و جامعه جهانی پذیرفته است که تغییرات اقلیم رخ داده
به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست علمی «تغییرات اقلیمی در منطقه غرب آسیا؛ پدیده ال نینو یا تاثیر رادارهای نظامی؟» روز شنبه (١٢ اردیبهشتماه) بصورت برخط برگزار شد.
بر هیچکس پوشیده نیست و جامعه جهانی پذیرفته است که تغییر اقلیم رخ داده
زهرا حجازیزاده، عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی در ابتدای سخنان خود در این نشست گفت: بر هیچکس پوشیده نیست که جامعه جهانی پذیرفته است تغییر اقلیم رخ داده و گرمایش جهانی پیامدهای بسیار زیادی داشته است. تغییر اقلیم، تغییر رفتار آب و هوای یک منطقه نسبت به رفتاری است که در طول افق زمانی بلندمدت داشته و از اطلاعات مشاهدهشده و ثبتشده در آن منطقه به دست آمده است.
وی افزود: ما انتظار داریم تغییرات اقلیمی واقعی و جدی باشد. وقتی از تغییرات اقلیم و نتایج آن سخن گفته میشود، بقیه اخبار و اظهارنظرها تحتالشعاع قرار میگیرد. استیاچپی (STHP)، روتکس، آیتیسیزی؛ این سه مولفه حرف میزنند. دور کره زمین همه آن را میشناسند و بر هیچکس پوشیده نیست. خوب، آنچه در شرق الاوسط، غرب آسیا و خاورمیانه مشکل ایجاد میکند، اولویت اول را به عنصرفشار قرار میدهند. یعنی الگوی فشار مهم است.
وی ادامه داد: اِساچپی بر روی کره زمین به مرکز ۳۰ درجه عرض جغرافیایی قرار گرفته و با زاویه تابش جابهجا میشود. صد سال حساب کردیم؛ ماکسیمم قدرت آن در ۳۸ درجه عرض است، یعنی در جولای و در تیر و مرداد ماه بر عرض ۳۸ درجه، زیر خزر قرار میگرفته است. این الگوی فشار هر جا قرار بگیرد، هوای آفتابی صاف بدون ابر ایجاد میکند و مانع صعود توده هوا میشود؛ بنابراین نه باران و نه برف میدهد.
این استاد دانشگاه گفت: این اِستیاچپی اکنون چه بلایی سرش آمده؟ صد سال روی ۳۸ درجه بوده، الان روی ۴۰ درجه قرار گرفته است. یعنی سه دهه اخیر که حرف از تغییر اقلیم و میتیگیشن و ادپتیشن است، بر خزر هم رفته؛ یعنی سواحل آن عقبنشینی کرده است.
وی افزود:در تحلیل این موضوع هفت تئوری تغییر اقلیم را مشاهده می کنید.. هر ۱۱ سال یکبار تغییراتی در آن حاصل میشود و دارای لکههای خورشیدی میگردد. بنابراین سابتروپیک به عنوان مولفهای که آفتاب میآورد، سابتروپیک آفتاب میآورد و بنابراین تهدید میکند.
وی تاکید کرد: دیاکسید کربن، یک گاز گلخانهای؛ حجم زیادی از گازهای گلخانهای را در جو رها کردیم و غلظت آن در کره زمین افزایش پیدا کرده است. چالشهایی پیش رو داریم. این سابتروپیک هم از نظر ایکس وای نسبت به نرمال صد سال قبل تغییر کرده است. از نظر زوناری قبلاً روی ۵۵۸۴ ژئوپتانسیل هکتار در تراز ۵۰۰ بود، الان رفته روی ۵۹۲؛ یعنی در وسط کویر ارتفاع گرفته و رفته خیلی بالا. این خطرناک میشود؛ یعنی ما خشکسالی داریم.
باید بپذیریم که خشکسالی رخ داده است
حجازیزاده گفت: طبق اینرسی اقلیمی، لایتغیر رفته روی منطقه، یعنی چیزی حدود ۴۰ درجه سابتروپیک هفت ماه آنجا میماند؛ تا آخر شهریور، مهر و آبان شما هیچ بارشی نخواهید داشت. بنابراین باید بپذیریم که خشکسالی رخ داده است.
وی افزود: از زمان های باستان هم این اقلیم ترسالی و خشکسالی در جغرافیای کشور ما حکفرما بوده است. مگر پادشاهان نگفتند «خدایا، کشور ما را از خشکسالی و دروغ مصون بدار»؟ مگر جناب یوسف پیامبر نگفت هفت سال بکارید و هفت سال خشکسالی می آید؟ آن هم در شرق، در خاورمیانه. پس خشکسالی بوده. اشعار هم داریم: «چنان خشکسالی شد اندر دمشق که یاران فراموش کردند عشق» حالا شما ببینید؛ خشکسالی رخ داده است.
وی ادامه داد: میتیگیشن و ادپتیشن هم آمد وسط. ما باید بنشینیم فکر کنیم چه کار کنیم، اثرات منفی را کاهش دهیم. یعنی برنامهریزی کنیم، قناعت کنیم، مصرف برخی چیزها را تبدیل کنیم، مصرف آب را کم کنیم. سطح آب زیرزمینی پایین افتاده، آبخوانها مشکل پیدا کرده، فرو نشست زمین داریم و مسائل بسیار دیگر. ما باید به فکر چاره باشیم.
این استاد دانشگاه گفت: یک مقاله خواندم که نوشته بود اگر یک درجه سانتیگراد دما وارد سیستم بشود، ۲۰ درجه پتانسیل بالاتر میرود ؛ یعنی قدرت پیدا میکند و شدت میگیرد. حالا پیشنهاد میدهند در شهداد یک دریاچه بزنند تا مشکل حل شود. خوب، دریاچه را زدند، محیط زیستگرایان گفتند ابر هم ایجاد شد، ولی شرط اشباع را نداریم. آن پرفشار از بالا مانع میشود صعود کند و ببارد. باد ابرها را برد به افغانستان، بالای کوه بابا؛ آنجا به صعود نزدیک شد، رفت بالا، به اشباع رسید و باران داد.
وی افزود: چیزهایی که از کشورهای همسایه برای مقابله با خشکسالی میگویند، همه مقیاس میکرو است. ما اگر سال دیگر دوباره این موقعیت را که الان رخ داده نداشته باشیم، بعد چه میشود؟ بسیاری از مناطق کشور امارات پر از خشکسالی، و بی آبی است. کشور آمریکا هم در جاهای دیگر همینطور. یعنی عقلشان نرسید برای خودشان بگذارند تا خشکسالیشان را حل کنند؟ بنابراین ما نباید به این فازها برویم. ما باید از همان میتیگیشن و ادپتیشن در برنامهریزیها و پلنینگها استفاده کنیم. در آینده باز این مشکل هست و ما باید بتوانیم تصمیم بگیریم چه کارهایی باید بکنیم.
حجازیزاده در پایان تاکید کرد: دانشجوهای محترم نظریه میلانکوویچ را بخوانند. هر چند سال یکبار تغییراتی در مدار میل صورت میگیرد. میلانکوویچ با دلایل متقن: ۲۳ و ۲۷ درجه رأس سرطان یا ۲۴ درجه یا کمترش؛ فیکس نیست. هر چند هزار سال تغییر میکند. حالا شاید این دوره به ما برخورد کرده. یا ۱۱ سال یکبار لکههای خورشیدی مشکل ایجاد میکند. دیگر چرا همه اینها کنار هم قرار گرفتهاند؟
در تمدن قدیمی ما، چغازنبیل انبار باران داشته و آناهیتا به معنای الهه باران است
وی افزود: ما بالاخره این مسئله را برای خودمان پذیرفتیم و چه کار کردیم؟ خوب، تمدن قدیمی ما میگوید که بوده؛ چغازنبیل در شوش انبار باران دارند، آناهیتا به معنای الهه باران است. یعنی باران خیلی مهم بوده برای این کشور که در عرض ۲۰ تا ۴۰ درجه یا ۲۲ تا ۴۰ درجه همیشه آفتاب زیاد داشته است. وً از غرب به شرق ایران؛ سیستم رودخانهای تبدیل میشود به سیستم قناتی و کاریزی.