حمید قاسمی در نشست «ایران و جام جهانی فوتبال ٢٠٢۶ آمریکا؛ پیشبینی چالشها و فرصتهای پیش رو»: هویت صلح محور در برندینگ اهمیت بسیاری دارد. باید از فرصت جام جهانی در این زمینه استفاده کرد/ رفتار بازیکنان هنگام پخش سرود ملی برای ترسیم وجهه ایران برای جهانیان اهمیت بسیاری دارد
به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست «ایران و جام جهانی فوتبال ٢٠٢۶ آمریکا؛ پیشبینی چالشها و فرصتهای پیش رو» روز سهشنبه (١۵ اردیبهشتماه) بصورت برخط برگزار شد.
ظرفیت حضور در رویدادهای بزرگی چون جام جهانی برای هر کشوری وجود ندارد و برندینگ در چنین رویدادهایی از ابعاد مختلفی قابل بررسی است
حمید قاسمی، عضو هیات علمی دانشگاه و رییس کمیسیون صلح و ورزش کمیته ملی المپیک، در این نشست گفت: زاویه دیدی که برای این بحث انتخاب کردهام، موضوع مهم برندینگ و برندسازی است. ظرفیت حضور در رویدادهای بزرگی چون جام جهانی برای هر کشوری وجود ندارد و برندینگ در چنین رویدادهایی از ابعاد مختلفی قابل بررسی است.
وی افزود: یکی از فرصتهای طلایی و کلیدی که برای تیم ملی فوتبال و کشور مهیاست، این است که چگونه میتوان برند موجود را اگر با واقعیت و تصویری که در اذهان افکار عمومی جهانی وجود دارد منطبق است، تقویت کرد، و اگر با آن در تضاد است، اصلاح نمود و به معرفی چهره واقعی کمک کرد.
وی ادامه داد: موضوع برندینگ را میتوان در چند سطح مورد توجه قرار داد؛
نخست، برندینگ ملی که عالیترین سطح آن است و میتواند هویت، ماهیت و معرفی فیزیکی یک ملت و کشور باشد. اگر بخواهیم تعریفی خلاصه و ساده از برند ارائه دهیم، برند همان چیزی است که وقتی فرد، محصول یا شخصیت مورد نظر حضور ندارد و دیگران درباره او میاندیشند یا نامش به میان میآید، در ذهنها تداعی میشود. این مجموعه، برند را میسازد؛ که تا چه اندازه با نام نیک همراه است یا با چالشها و مشکلاتی دست به گریبان. زیرا برند، چه در سطح بینالملل، چه در سطح داخلی و ملی، و چه در سطوح اقتصادی و تجاری، یکی از ارکان کلیدی است و نقش بسیار مهمی ایفا میکند.
قاسمی گفت: دوم، مباحث سازمانی که طیف گستردهای را دربرمیگیرد؛ هم سازمانهای دولتی مانند فدراسیون فوتبال، و هم سازمانهای تجاری و انواع کسبوکارهای وابسته به این حوزه در سطح ملی و بینالمللی. البته تأکید ما در اینجا بیشتر بر فرصتهای بخش ملی است. سوم اینکه برندهای شخصی یا انسانی که در این زمینه نقش دارند. تکتک افراد ظرفیت برندینگ دارند؛ به ویژه بازیکنان، سرمربی، و حتی مدیران ارشد.
وی افزود: در اینجا میخواهم مثالی بزنم که شاید نکتهای جالب و آموزنده باشد. در هند، در فاصله سالهای ۱۹۵۱ تا ۱۹۷۰، این کشور درخشش عجیبی در فوتبال داشت و تمام این درخشش مدیون شخصیتی بود به نام آقای سید عبدالرحیم که تیم هند را تا قهرمانی آسیا پیش برد. در جاکارتا، هند درخششی بسیار ویژه داشت و همه این دستاوردها حاصل کار دقیق، پیگیری، برنامهریزی، مربیگری قوی و ایجاد زیرساختهایی بود که از ظرفیتهای موجود آن دوران، با توجه به شرایط حاکم، فراهم شده بود.
وی ادامه داد: نام آقای سید عبدالرحیم هنوز به عنوان یک شخصیت ماندگار در فوتبال شناخته میشود و در برندینگ هند نیز نقش مؤثری داشته است. جالب آنکه در آن دوران، چالشهای سیاسی و ایدئولوژیک جدی نیز میان هند و اندونزی وجود داشت. توصیه میکنم دوستانی که فیلم بیوگرافی ساختهشده از زندگی این شخصیت به نام «میدان» که خود هندیها ساختهاند را ندیدهاند، حتماً آن را تماشا کنند. این فیلم احتمالاً ایدههای جذاب و جالبی ایجاد خواهد کرد، چرا که ما اکنون در شرایطی نسبتاً مشابه قرار داریم؛ از جابجایی تیم، حضور در استادیوم، شعارهایی که سر داده میشد گرفته تا بحثهای مختلف، نمونههایی آموزنده وجود دارد که سرمربی با درک وضعیت و شناخت شرایط توانست نتیجهای دور از انتظار رقم بزند.
هند پس از آن دوران در فوتبال به جایگاه برجستهای دست نیافت، اما همین هندی که امروز در فوتبال آسیا نام و نشان چندانی ندارد، روزگاری در سطوح بسیار بالای این ورزش حضور داشت.
در حوزه برندینگ، یکی از مفاهیمی که امروزه اهمیت بسیاری دارد، هویت صلحمحور است
رییس کمیسیون صلح و ورزش کمیته ملی المپیک گفت: در حوزه برندینگ، یکی از مفاهیمی که امروزه اهمیت بسیاری دارد، هویت صلحمحور است، زیرا برندینگ ابعاد مختلفی را در نظر میگیرد. یکی از این ابعاد، مهارتهای ویژه و ویژگیهای فنی است؛ چه به لحاظ تکنیکی، چه تاکتیکی، و چه مجموعه رفتارهای تخصصی ورزشی که نمایشی زیبا در میدان مسابقه رقم میزند و به برندسازی کمک میکند. وقتی این رفتارهای جذاب به نتیجه نیز منتهی شود، اثر آن مضاعف میشود و بهتر در یادها و خاطرهها میماند.
وی افزود: در جامهای جهانی گوناگون شاهد بودهایم که تیمهایی با شهرت کمتر مانند کامرون در دورههای مختلف با هنرنمایی در عرصه میدان و فراتر از انتظار ظاهر شدن، توانستند هواداران بینالمللی جذب کنند و حتی نگرش جهانیان نسبت به آن کشور را تغییر دهند. شخصیتهایی نیز در این دوران نامدار و ماندگار شدند و نامشان در تاریخ فوتبال ثبت گردید.
فوتبال دیپلماسی عمومی را در دنیا رقم زده است
قاسمی گفت: فوتبال در روابط بینالملل نوعی دیپلماسی را رقم زده است به نام دیپلماسی عمومی؛ یعنی دیپلماسیای خارج از مذاکرات رسمی و گفتگوهایی که در پشت درهای بسته یا به صورت آشکار میان نمایندگان رسمی کشورها جریان دارد. در دنیای امروز، بسیاری بر این باورند که اثر دیپلماسی عمومی اگر بیشتر از دیپلماسی رسمی نباشد، کمتر هم نیست. در میان انواع دیپلماسی عمومی که شامل هنر، ورزش، و شخصیتهای علمی و دانشگاهی میشود —ورزش از جایگاه ویژهای برخوردار است. این حوزهها میتوانند با کسب جایگاه بینالمللی، نقشی مثبت در افکار عمومی جهان ایجاد کنند و زمینه جذب توجه بینالمللی به آن تیم، آن کشور و حتی آن اشخاص را فراهم سازند.
وی خاطرنشان کرد: به نظر میرسد در این زمینه برنامهریزی منسجمی نداریم، یا اگر داریم، حداقل بنده به عنوان پژوهشگری که مصاحبهها، برنامهها و ادبیات شخصیتهای مختلف این حوزه را رصد میکنم، مشاهده میکنم که در حال حاضر اولویتی به این موارد داده نمیشود. عمده بحثها بر سر این است که «میرویم یا نمیرویم» و «اگر رفتیم چه شروطی داریم». اما گاه این شروط چندان قابل تحقق نیست. این ظرفیت ماست که چگونه رفتار کنیم، چگونه عمل کنیم، و چگونه با اطمینان از پشتوانه حمایت حداکثری مردمی، به عنوان یک تیم ملی حضوری درخشان داشته باشیم و حتی نگاههای منفی احتمالی را با رفتاری مناسب اصلاح کنیم.
این عضو هیات علمی دانشگاه گفت: درباره مفهوم صلح باید توضیحی مختصر بدهم، زیرا این مفهوم در برندینگ دنیای امروز سهم بسیار زیادی دارد. متأسفانه مجموعه اخبار و اتفاقاتی که در کشور ما رقم خورده، در بازه زمانی کوتاهی چندین جنگ را تجربه کردهایم؛ و صرفنظر از سابقه و دلایل این جنگها، حضور ایران در کانون مناقشات متأسفانه بازتاب گستردهای داشته است. در یکی از پیمایشهایی که در برخی کشورها انجام شده، پرسیده شده بود که مردم ایران و کشور ایران را بیشتر با چه ویژگی میشناسید. در کنار «مهماننوازی» که سهم بالاتری داشت، متأسفانه موضوع «جنگ و جنگطلبی» نیز فراوانی بالایی پیدا کرده است. اینجاست که یکی از چالشها میتواند اگر به درستی برنامهریزی شود به فرصت تبدیل شود.
وی افزود: عینیترین نمونهای که در میان تجربههای مختلف یافتهام، همان تجربه هند در دو دهه ۱۹۵۱ تا ۱۹۷۰ است. با مرور این تاریخ درمییابیم که چگونه یک شخص میتواند نقشی محوری و کلیدی داشته باشد؛ با همه چالشهایی که با فدراسیون زمان خود و شرایط مختلف تجربه کرد، توانست اتفاقاتی را رقم بزند که در سطح ملی و کشوری، تصویر فوتبال را کاملاً متفاوت نمایاند. این روند متأسفانه تداوم نیافت و هند با توجه به اولویتهایی که کریکت و رشتههای دیگر دارند، عملاً فوتبال در آنجا آن رونقی که در کشورهای دیگر، حداقل در غرب آسیا، مشاهده میشود را ندارد.
در جام جهانی، هر رفتار و هر حرکتی، از ورود به محل مسابقات و ورزشگاه گرفته تا لحظات در میدان بازی، زیر ذرهبین حداقل ۳۲ تا ۳۶ دوربین با بالاترین کیفیت و بهترین نوع کارگردانی رصد میشود
وی ادامه داد: در کشور ما، هرچند برخی معتقدند کشتی به لحاظ کسب مدال رتبه نخست را دارد، اما به لحاظ مخاطب، این باور برای همگان وجود دارد که فوتبال پرمخاطبترین رشته ورزشی کشور است. این خود یک پتانسیل داخلی و فرصت است که تاکنون به درستی از آن استفاده نشده و عمدتاً با چالشهایش روبرو بودهایم. حال میخواهیم در سطح بینالملل و در میدانی بسیار بزرگ، تجربه بزرگتری را در بالاترین سطح ممکن که پربینندهترین رویداد رسانهای جهان است رقم بزنیم. در جام جهانی، هر رفتار و هر حرکتی، از ورود به محل مسابقات و ورزشگاه گرفته تا لحظات در میدان بازی، زیر ذرهبین حداقل ۳۲ تا ۳۶ دوربین با بالاترین کیفیت و بهترین نوع کارگردانی رصد میشود.
قاسمی تاکید کرد: همه اینها فرصتی است که کمتر پیش میآید. میدانیم که در المپیک و جام جهانی، تمامی تجهیزات پیشرفته رسانهای سعی میکنند محصولات خود را به نمایش بگذارند، زیرا خود نیز معتقدند هیچ بازاری به اندازه این دو رویداد امکان دیده شدن را فراهم نمیکند. این ظرفیت، فرصتی ایجاد میکند حتی برای ضعیفترین تیمها و کشورهایی که شاید نامشان کمتر شنیده شده باشد تا از آن برای برندینگ خود در حوزههای اقتصادی، وجهه بینالمللی، همبستگی ملی، انسجام و همافزایی ملی بهرهمند شوند.
وی در پایان گفت: امیدوارم این نگاه در برنامهریزان فوتبال کشورمان ساری و جاری شود. به جای نگرانی درباره چالشها و مشکلاتی که در آنجا تجربه خواهیم کرد، بیندیشیم که چگونه میتوان فرصتسازی کرد و به درستی از برندینگ بهره برد. رفتار ما هنگام پخش سرود ملی اهمیت بسیار دارد؛ آیا وجههای نظامی معرفی میکنیم یا وجهی عاطفی و ملی که آغوشی گشاده برای ارتباط با جهان و همبستگی را به نمایش میگذارد؟ همه اینها تحلیل میشود؛ هم توسط گزارشگری که لحظه به لحظه گزارش میدهد، هم توسط تماشاگری که صحنه را میبیند و بدیهی است که بسیاری از گزارشگران کشورهای مختلف با همان پیشزمینهذهنی که عرض کردم این تصاویر را تفسیر میکنند.
ورزش زبانی است که نیازی به توضیح زیاد ندارد؛ اغلب با زبان بدن بیان میشود و زبانی جهانی است که تقریباً همه دنیا میتوانند آن را ترجمه کنند
وی افزود: این ما هستیم که با برنامه و تدبیر میتوانیم از هر لحظه فرصت برای معرفی برند کشورمان در شکل مناسب و در سطح بینالمللی استفاده کنیم و یک دیپلماسی عمومی به زبانی بینالمللی برقرار سازیم. ورزش زبانی است که نیازی به توضیح زیاد ندارد؛ اغلب با زبان بدن بیان میشود و زبانی جهانی است که تقریباً همه دنیا میتوانند آن را ترجمه کنند و برداشتی نزدیک به هم داشته باشند.
اگر از این فرصت با برنامهای درست استفاده کنیم، برندهایم. اگر نتوانیم، همه فرصتها به تهدید تبدیل میشوند و چهره ایران، مردم ایران و ظرفیتهای ایران اگر خوشبینانه نگیریم منفی جلوه خواهد کرد و حداقل فرصتهای بسیاری از دست خواهد رفت.