به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست دنیای پر تنش، والدگری پرمهر: مداخلات روان‌شناختی در جنگ با نگاهی به حوزه خانواده، کودک و نوجوان» روز پنج‌شنبه (٢۴ اردیبهشت) برگزار شد.

حمید یعقوبی، رئیس جمعیت علمی پیشگیری از خودکشی ایران در این نشست تخصصی گفت: نگاهی به لیست داشته باشید، ببینید، دو درمان را بسیار تأکید می‌کنند؛ می‌خواهم بگویم این دو درمان را حتماً بروید یاد بگیرید؛ یکی TF-CBT است که بسیار روی آن کار شده و تحقیقات نشان داده در شرایط تروما آثار ماندگاری دارد  همه مؤثرند، اما TF-CBT را بسیار تأکید کرده‌اند  و دیگری EMDR است.

خانواده بستر آرامش، بستر ثبات، و بستر امنیت است و جنگ بستر ناامنی، بستر ناپایداری، و بستر ابهام است. چقدر با یکدیگر در تضاد هستند

وی افزود: پیش از پرداختن به مداخله، ببینیم مسئله چیست و این جنگ چه تأثیری بر خانواده، بر زوجین، و بر فرزندان می‌گذارد. لذا بحث را پس از مقدمه‌ای که خواهم گفت. خانواده بستر آرامش، بستر ثبات، و بستر امنیت است و جنگ بستر ناامنی، بستر ناپایداری، و بستر ابهام است. چقدر با یکدیگر در تضاد هستند.

وی ادامه داد:گفته می‌شود جنگ فعلی میان دو یا سه کشور نیست. الان سه کشور درگیرند؛ آمریکا و اسرائیل ناگهان میان مذاکرات به ایران حمله کردند، و آن آقا گفت که «من تمدن شما را از بین می‌برم.» همان لحظه استوری کردم: چطور می‌توان تمدنی که  کم‌کمش اگر از هخامنشیان حساب کنیم  ۲۵۰۰ سال قدمت دارد، و اگر ایلامیان و مادها و پارت‌ها را هم حساب کنیم چند هزار سال قدمت دارد، چطور می‌توان تمدنی ۲۵0۰ ساله را انکار کرد؟ به هر حال این اتفاق افتاد.

در جنگ فعلی با چهار دسته خانواده روبرو هستیم

این متخصص روانشناسی گفت: جنگ  درست است ناامنی می‌آورد، ترس می‌آورد، از دست دادن عزیزان دارد، فروپاشی آرامش خانواده دارد، زخمی شدن روح انسان‌ها دارد، و آن ستون اصلی خانواده که امنیت است را متزلزل می‌کند. فکر می‌کنم در جنگ فعلی با چهار دسته خانواده روبرو هستیم: دستة اول خانواده‌هایی هستند که مستقیماً شهید داده‌اند، جانباز داده‌اند، یا مفقود داده‌اند. حتی بعضی از آن بچه‌های عزیز میناب و جاهای دیگر پیدا نشدند، چراکه موشک‌ها بسیار نقطه‌زن بودند و در یک نقطة خاص واقعاً مفقود شدند. این دسته با مسائل سوگواری، گرفتاری‌های خانوادة شهید، مسائل تعلیم و تربیت، و چالش‌هایی از این قبیل روبرو هستند.

وی افزود: دستة دوم خانواده‌های بیجاشده هستند که الان در هتل‌ها به سر می‌برند و مشکلات خاص خودشان را دارند. همین دو هفتة پیش که در هتل لاله به مناسبت روز روانشناس برنامه داشتیم، شنیدیم که یک نفر از طبقات بالای هتل خود را پرت کرده و خودکشی کرده است.

وی ادامه داد: دستة سوم اکثر خانواده‌های ایرانی هستند که تروماهای غیرمستقیم جنگ را تجربه کرده‌اند؛ حس ناامنی، ترس از بمباران، آوارگی از این شهر به آن شهر، رفتن پیش فامیل، و آن تنش‌ها و مشکلاتی که ممکن است ناشی از زندگی مشترک طولانی  ۲۰ روز، یک ماه، دو ماه  پیش بیاید و دستة چهارم به نظر من کسانی هستند که فکر می‌کردند این جنگ ساختار سیاسی ایران را تغییر خواهد داد و تصور دیگری از جنگ داشتند. اینها الان احساس پوچی، بی‌معنایی، و کنار گذاشته‌شدن از روایت رسمی جنگ و پیروزی و صلح می‌کنند، و ناراحت هستند.

شاید برای هر کدام از این دسته‌ها لازم باشد مداخلات متفاوتی طراحی کنیم.

آثار روانی جنگ ۶ تا ۱۲ ماه پس از آتش‌بس نمایان می‌شود

یعقوبی گفت: نکتة آخر این است که شما روانشناسان الان مراجعة زیاد مرتبط با جنگ  به آن معنا  نخواهید داشت. این مراجعه را شش ماه تا یک سال دیگر خواهید داشت. تحقیقات اخیر ۲۰۲۵ نشان می‌دهد آثار روانی جنگ ۶ تا ۱۲ ماه پس از آتش‌بس نمایان می‌شود.

وی تاکید کرد: به‌عنوان متخصص حوزة خودکشی عرض می‌کنم که جنگ در واقع باعث کاهش خودکشی می‌شود، نه افزایش آن. چرا؟ یکی اینکه مکانیسم بقا فعال می‌شود، دوم اینکه انسجام و اتحاد اجتماعی در برابر خطر مشترک شکل می‌گیرد. حتی در ناآرامی‌ها و اعتراضات هم خودکشی کاهش می‌یابد، چون نوعی امید ایجاد می‌شود. الان هم همه به فکر بقا هستند. اما شش ماه تا یک سال بعد  مثل آن کشتی‌گیری که بدنش گرم است و هنوز نمی‌داند چه آسیبی دیده  آثار واقعی آشکار می‌شوند. دو هفته پیش در انجمن صحبتی داشتم و گفتم الان نه امنیت هست، نه اینترنت، نه مراجعه‌کننده. اما شش ماه تا یک سال دیگر، متأسفانه، مردم با انبوهی از مشکلات روانی روبرو خواهند بود و کار بسیار خواهد بود.​​​​​​​​​​​​​​​​