جمعی از استادان علوم انسانی از بخشهای آسیب دیده کاخ گلستان در جنگ چهل روزه بازدید کردند
به همت خانه اندیشمندان علوم انسانی و در پی هماهنگیهای انجام شده با وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی جمعی از استادان حوره علوم انسانی از بخشهای آسیب دیده کاخ گلستان در جنگ چهل روزه بازدید کرده و به گفتگو نشستند.
به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست هم اندیشی استادان علوم انسانی با موضوع آسیب های وارد شده به اماکن فرهنگی و میراثی، دوشنبه 4 خرداد 1405 در محل کاخ گلستان برگزار شد. در ابتدای این نشست که به همت گروه گردشگری خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد حاضران از اماکن آسیب دیده کاخ گلستان در زمان جنگ رمضان بازدید کردند و پس از آن در محل سالن جلسات کاخ به گفتگو درباره راهکارهای فرهنگی و اجتماعی در مورد مرمت و بازسازی کاخ گلستان پرداختند.
در آغاز این نشست که با حضور مدیران کاخ نیز همراه بود، مستند تخریب کاخ گلستان در جنگ چهل روزه پخش شد و سپس از آن اعضای حاضر به بحث و گفتگو پرداختند. در ابتدای این گفتگو بهناز پورخداداد، مدیرگروه گردشگری خانه اندیشمندان علوم انسانی گزارشی از تلاشهای انجام شده توسط گروه گردشگری ارائه و از همکاری مدیران کاخ گلستان برای برگزاری این نشست تقدیر کرد. پورخداداد گفت: در جنگ رمضان 149 اثر تاریخی و فرهنگی دچار آسیب شدند که بیشتر آنها در تهران بودند و 5 اثر جز آثار ثبت جهانی بودند که کاخ گلستان نیز یکی از این آثار بود. وی درباره هدف برگزاری این نشست گفت: میراث فرهنگی، تاریخی و تمدن چندهزارساله ی ما همواره دغدغه تمامِ مردم ایران بوده است، اما در زمانِ جنگ چهل روزه، تخریبِ آثارِ تاریخی و فرهنگی بیشتر از جانبِ استادانِ حوزه میراث فرهنگی و گردشگری مورد توجه و روایت گری قرار گرفتند و یکی از دلایلِ آن عدم آشنایی و اطلاع سایر استادان از حجمِ تخریبها بوده است. در این نشست از استادان گروه های مختلف علوم انسانی مانند ادبیات، تاریخ، جغرافیا، باستانشناسی، حقوق، علوم تربیتی، تربیت بدنی، علوم سیاسی ،گردشگری و... دعوت شد تا از منظر رشته تخصصی خود موضوعِ تخریب های صورت گرفته در میراث فرهنگی و تاریخی را مورد بررسی، واکاوی و روایت گری قرار دهند و درنهایت، پیشنهادات لازم در خصوص بازسازی و توجه اذهان عومی به کاخ گلستان را از بعد فرهنگی و اجتماعی به مدیران و عواملِ کاخ ارائه دهند.
پس از آن علی اصغر قاسمی، مدیرعامل خانه اندیشمندان علوم انسانی و استاد علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی ضمن عرض خیر مقدم و تشکر از حضور استادان در این نشست گفت: خانه اندیشمندان علوم انسانی در دوماه گذشته به موضوعِ جنگِ رمضان، بالاخص آسیبهای واردشده به میراث فرهنگی و تمدنِ ایران توجه ویژه داشته و در قالبِ برگزاری نشستهای مختلف تلاش کرده ابعاد مختلف این تهاجم ناجوانمردانه را بررسی و تبیین کند.وی افزود: آسیب به کاخ گلستان صرفا آسیب به میراث فرهنگی ایران نیست، بلکه آسیب به میراثُ فرهنگی و تمدنی بشر است.
قاسمی در پایان گفت: خانه اندیشمندان علوم انسانی برای کمک به مدیریت کاخ گلستان آمادگی دارد در قالب برگزاری سلسله نشستهایی آسیبهای واردشده به اماکن میراثی بویژه کاخ گلستان را با حضور متخصصان و صاحب نظران مورد بررسی قرار داده و این موضوع مهم و جنایت صورت گرفته را در معرض دید و قضاوت افکار عمومی و جامعه نخبگانی قرار دهد. مضاف بر این تلاش کند تا جامعه مدنی جهانی را برای افشای جنایتهای مهاجمان و جلب کمکها و حمایتهای غیردولتی بینالمللی بسیج نماید.
محمدتقی رهنمایی استاد جغرافیای دانشگاه تهران و از پیشگامان گردشگری در ایران گفت: فداکاری و احساس مسئولیت مدیران و کارکنان کاخ گلستان در حفاظت از این کاخ موزه در ایام جنگ قابل تحسین است. ایران تاریخش با هزاره رقم می خورد و جز 10 کشور باستانی و تاریخی جهان است و باید وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از اهمیت بسیار زیادی در ایران برخوردار باشد. در تهران در هرنقطه ای که بایستیم و از هرطرف سیصدمتر حرکت کنیم به یک اثر فرهنگی یا تاریخی میرسیم .تهران پایتخت ایران است و منطقه 12 که کاخ گلستان در آن قرار دارد، پایتختِ تهران است. وی افزود: ما به عنوان استادان دانشگاه این مملکت باید نامه هایی برای سازمانهای بینالمللی مانند یونسکو و اتحادیه اروپا ارسال کنیم و وضعیت تخریب این بناهای تاریخی را به اطلاع آنها برسانیم و تفاضای بودجه و اعتبار برای بازسازی کنیم.
رهنمایی گفت: از سفرا و وابستگان فرهنگی سفارتخانه های خارجی مقیم تهران دعوت کنیم تا آن ها نیز وضعیت تخریب میراث فرهنگی ما را به کشورهایشان منعکس کنند. کاخ گلستان یک مجموعه ثبت شده جهانی است؛ پس باید درباره آن نیز، جهانی فکر کنیم. ما باید این تخریبها را به گوش مردم خودمان هم برسانیم تا همه از حجم تخریب ها مطلع شوند. استاد جغرافیای دانشگاه تهران افزود: در کتاب های درسی نیز در خصوص شناساندن تاریخ و جغرافیا به دانش اموزان کم کاری شده است و بیشتر روی دروس فیزیک و شیمی و ریاضی تاکید شده و محتوای درسی طوری تنظیم نشده که بچه های این مملکت ایران را خوب بشناسند.
سهیل محمودی، شاعر و چهره شناخته شده ادبی کشور نیز ضمن ابراز تاسف از آسیبهای وارد شده به کاخ گلستان، اشعاری را که در وصف ایران سروده بودند برای حاضران در جلسه بازخوانی کردند و همچنین یکی از اشعارشان را که در وصف کاخ گلستان بود قرائت کردند.
ایران بنگر عاشق حیرانت را این خانه نشین کنج تهرانت را
جان میدهم و به هر دو عالم ندهم یک خشت هم از این کاخ گلستانت را
خسروباقری، استاد علوم تربیتی دانشگاه تهران در این نشست گفت: هویت دو جنبه دارد وحدت و کثرت که هردو باید مورد توجه قرار بگیرند و در این راستا افراد نسل جدید باید بیایند و این تخریب ها را ببینند تا به خودشناسی برسند. وی افزود: اکنون در یک لحظه حساس تاریخی قرار داریم و باید آسیبهای وارد شده به میراث فرهنگی را از طریق تهیه فیلم و گزارش و انعکاس در شعر و ادبیات و زمینه سازی برای بازدید کودکان و نوجوانان و نسل های جدید مستندسازی کنیم
حیدر تورانی، استاد پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش از ضرورت برنامههای فرهنگی جهتِ شناساندن و معرفیِ هرچه بیشتر میراث فرهنگی و تاریخی ایران صحبت کرد و گفت: وقتی صحبت از رستوران معروفی در این منطقه میشود قریب به اتفاق مردم آنجا را میشناسند اما افراد کمی هستند که از وجود کاخ گلستان در کنار بازار تهران اطلاع داشته باشند. وی همچنین افزود: برگزاری تورهای آموزشی و فرهنگی برای دانشآموزان مدارس در اماکن تاریخی چون کاخ گلستان ضرورت دارد زیرا باعث آشنایی بیشتر دانش آموزان با فرهنگ، تاریخ و هویت ملی میشود.
علیرضا صادقی، دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی هم در این نشست ضمن اشاره به نقش موزهها در هویت سازی گفت: سابقا هویت را در "من و دیگری" معنا میکردند، یعنی انسانها با پیوند با دیگران زنده میشوند و هویت پیدا میکنند اما امروزه هویت بیشتر با پیوند "من با تاریخم" و "من با جغرافیایم" تعریف میشود. این نوع هویت که ریشه در سرزمین و گذشتگان دارد معمولا در موزهها حفظ میشود. موزه ها فقط ویترینی از اشیای کهن نیستند؛ آنها مخازن خاطره جمعی یک ملت هستند. اشیا در موزه روایتی از زیستن، رنجها، شادیها و افتخارات نیاکان است. وقتی هویت ملی در معرض تهدید قرار میگیرد، موزهها سنگرهای مقاومت در برابر فراموشی هستند. تخریب کاخ گلستان فقط آسیب به یک ساختمان نیست؛ زخمی بر پیکره حافظه تاریخی ماست، به همین دلیل حفظ و حراست از این مکانها، وظیفهای ملی و انسانی است.
در ادامه این نشست محمدحسین ساکت، حقوقدان و قاضی بازنشسته و شاعر کشور ضمن خواندن یکی از سرودههایش درباره شاهنامه، آمادگی خود را برای همکاری با عوامل کاخ گلستان برای تنظیم لوایح حقوقی جهت ارسال به مجامع و سازمانهای بینالمللی اعلام کرد.
سپس عبدالجبار کاکایی، شاعر و نویسنده گفت: عشق به ایران از دوران کودکی و تحت تاثیر پدر در من شکل گرفت. وی در ادامه شعری را که درباره ایران سروده بود برای حاضران خواند.
محمدحسن پیمانفر، عضو هیات علمی گروه تربیت بدنی دانشگاه خوارزمی گفت: ما به هویت ملی بسیار نیازمندیم و ابزارهای خوبی برای هویت سازی داریم، ولی از آنها به خوبی استفاده نکردهایم و نیازمند بازنگری در برنامهها و ابزارهای فرهنگی هستیم. ما در کمیته ملی المپیک و وزارت ورزش و جوانان در رابطه با هویت سازی در مسابقات جام جهانی صحبت می کنیم، به طور مثال در رابطه با مدرسه میناب صحبت می شود که به شکل و شیوههای مختلف در جام جهانی مطرح شود، اما تاکنون کسی از آسیب های وارده به میراث فرهنگی و تاریخی بهخصوص کاخ گلستان صحبتی نکرده است و لازم است هویت تاریخی و فرهنگی ما نیز در مسابقات جام جهانی مطرح شود.
مجتبی مقصودی، استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد و بنیانگذار انجمن علمی مطالعات صلح ایران گفت: آسیبها و تخریبهایی که امروز در کاخ گلستان شاهد آن بودیم، نشاندهنده این است که جنگ پدیده مخربی است و آنچه ارزش دارد صلح است. در زمان بحران سیاستمداران به یاد ارزشهای ملی و میراث فرهنگی و تاریخی و آسیبهای وارده به آن هستند اما وقتی شرایط عادی میشود، همه چیز را از یاد میبریم.
ابراهیم رومینا، استاد گروه جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس از اهمیت سیاسی کاخ گلستان صحبت کرد و گفت: بعضی کشورها هویت زا و بعضی دیگر هویت زدا هستند. کاخ گلستان پر از نشانههای هویتی است و زمانی که بحث انتقال پایتخت بود، همه متفقالقول بر این باور بودند که انتقال پایتخت ممکن نیست، چون تهران فقط مجموعهای از ساختمانها نیست، بلکه ریشه در تاریخ دارد و این هویت 200 ساله که کاخ گلستان نیز از مصادیق بارز این هویت و اصالت است، قابل جابجایی نیست.
مهرشاد کاظمی، مدیر گروه تاریخ و باستانشناسی خانه اندیشمندان علوم انسانی یکی دیگر از مهمانان حاضر در نشست بود که از اهمیت تاریخی، جغرافیایی و سیاسی کاخ گلستان صحبت کرد و همچنین در راستای آشنایی بیشتر با مجموعه جهانی کاخ گلستان، عنوان کرد: در سال 1399 توسط مجموعه ای تور مجازی کاخ گلستان طراحی شده و قابل دسترسی است و علاقهمندان میتوانند از این طریق تصاویر و فیلمهای سهبعدی از تمام قسمتهای کاخ گلستان را مشاهده کنند.
فریدا حصاری، دبیر گروه حقوق خانه اندیشمندان علوم انسانی نیز از همدلی، همراهی و احساس مسئولیت کارتیمی کارکنان کاخ در جنگ رمضان تقدیر و تشکر کرد.
جبار آوج، رییس موزههای کاخ گلستان از حضور و ارایه نظرات و پیشنهادات استادان تشکر کرد و در خصوص تدابیر حفاظتی و حراستی قبل و بعد از جنگ در کاخ گلستان توضیح داد و عنوان کرد: به دلیل پیش بینیِ جنگ، تمام 20000 اشیای کاخ به مخزن منتقل شدند و هیچ کدام دچار آسیب نشدند. وی در ادامه در مورد مرمت و بازسازی کاخ گلستان گفت: بازسازی باید طوری صورت بگیرد که آثار جنگ در کاخ باقی بماند تا روایتگری شود و از حافظه تاریخی کاخ حذف نگردد. آوج در انتها از خانه اندیشمندان علوم انسانی و استادان حاضر در نشست تشکر کرد و خواستار استمرار این جلسات و بازدید استادان بیشتری از آسیبهای وارد شده به کاخ گلستان شد.
