امید حاتمی در نشست «نقد و بررسی کتاب چین و ماچین»/ ردپای تمدن ایران در فرهنگ چین به وضوح دیده می‌شود؛ از تأثیرات زبان فارسی و گسترش اسلام گرفته تا آداب‌ورسوم، پوشاک و حتی آلات موسیقی
به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست هفدهم از سلسله نشست‌های «آوردگاه» با عنوان نقد و بررسی کتاب «چین و ماچین» به همت گروه زبان و ادبیات فارسی خانه اندیشمندان علوم انسانی و انجمن زروان ، شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ در محل اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد.
در این نشست که با حضور جمعی از علاقه‌مندان همراه بود، آرش نورآقایی، پویان مقدم، حامد وفایی، امید حاتمی و شروین وکیلی (نویسنده کتاب) به ایراد سخنرانی و نقد و بررسی این اثر پرداختند. دبیری این جلسه نیز بر عهده مهسا مطهر بود.
امید حاتمی در سخنان خود با اشاره به نگاه خاص نویسنده سفرنامه به روابط فرهنگی ایران و چین، به تحلیل ابعاد این تعاملات پرداخت. وی با تأکید بر اینکه بحث در این زمینه بسیار مفصل است، اظهار داشت: «ارتباطات فرهنگی ایران و چین، به‌ویژه در شهرهایی نظیر شیان که از نقاط انتهایی جاده ابریشم محسوب می‌شود، بسیار مشهود است. از تأثیرات زبان فارسی و گسترش اسلام گرفته تا آداب‌ورسوم، پوشاک و حتی آلات موسیقی، ردپای تمدن ایران در فرهنگ چین به وضوح دیده می‌شود.
وی در ادامه با اشاره به تفاوت‌های اقلیمی و فرهنگی در مناطق مختلف چین افزود: در مناطق غربی چین، مانند کاشغر و تورفان، المان‌های فرهنگی بسیار به آنچه در ایران می‌بینیم نزدیک است. با حرکت به سمت شرق، این المان‌ها تغییر کرده و شاهد تلفیق سبک‌های معماری هستیم؛ برای نمونه، مساجد شرق چین بیشتر تداعی‌کننده معماری بومی همان منطقه هستند تا مساجد سنتی ایرانی، با این حال، استفاده از طرح‌های گل‌وبته، فرش‌ها و ادبیات دینی، همچنان پیوند عمیق فرهنگی را یادآور می‌شود.
نگاه "ایران‌محور" در سفرنامه‌نویسی
حاتمی با اشاره به سبک نگارش نویسندۀ اثر و لحن طنازانه او در سفرنامه، به نقد رویکرد مقایسه‌ای وی پرداخت. او دراین‌باره گفت: شروین نگاه بسیار خاصی دارد و ایران را در مرکز توجه خود قرار می‌دهد؛ به گونه‌ای که هر جای دیگری را که می‌بیند، با ایران مقایسه می‌کند. اگرچه این نگاه برای خواننده ایرانی جذاب است، اما گاهی اوقات از دایره دقت علمی خارج می‌شود. برای مثال، صرفاً با دیدن یک نقاشی یا یک شباهت ظاهری در سکه‌های ساسانی، نمی‌توان لزوماً به نتیجه‌گیری‌های قطعی دربارۀ تاریخچه روابط دو کشور رسید، اگرچه این مقایسه‌ها برای مخاطب ایرانی آشنا و معنادار است.
چین؛ پیشتازِ شتابانِ تغییرات تمدنی
بخش پایانی صحبت‌های امید حاتمی به تحولات اخیر چین اختصاص داشت. وی با تأکید بر سرعت بی‌نظیر تغییرات در این کشور گفت: چین احتمالاً سریع‌ترین تغییرات تمدنی تاریخ را در بیست سال اخیر تجربه کرده است. من بارها در سال‌های مختلف به چین سفر کرده‌ام و معتقدم این کشور اکنون پیشرفته‌ترین کشور دنیاست؛ تغییری که بیست سال پیش ابداً قابل تصور نبود.
حاتمی در پایان با اشاره به پیشرفت‌های خیره‌کننده چین در حوزه‌هایی نظیر هوش مصنوعی، انرژی‌های تجدیدپذیر و صنایع خودروهای برقی، تصریح کرد: تحول فضای شهری در چین به قدری سریع بوده که شبیه به آن را در هیچ کجای دنیا ندیده‌ام. لذا، اگرچه سفرنامه مورد بحث مربوط به هفده یا هجده سال پیش است، اما جای خالی یک مطالعۀ به‌روز که به این تغییرات شگرف و تحولات بنیادین در چین بپردازد، به‌شدت احساس می‌شود.