بهرام نکوئی صدری در نشست علمی«روز جهانی ژئودایورسیتی»/ ژئودایورسیتی ایران؛ سرمایه‌ای که هنوز به رفاه مردم منجر نشده است/ بهره‌برداری از ژئودایورسیتی ایران نیازمند حکمرانی خوب است
به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، همزمان با «روز جهانی ژئودایورسیتی» نشست تخصصی ویژه‌ای به همت انجمن ایرانی ژئومورفولوژی و خانه اندیشمندان علوم انسانی، با هدف واکاوی ابعاد و اهمیت این حوزه در تاریخ چهارشنبه ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵ در بستر اسکای روم برگزار گردید.
بهناز پورخداداد، مدیر گروه گردشگری خانه اندیشمندان علوم انسانی، در آغاز این نشست با تبریک ششم اکتبر، روز جهانی ژئودایورسیتی، به استادان، پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه، اظهار کرد: ژئودایورسیتی را می‌توان به‌طور عامیانه داستان و روایت زمین و بستری دانست که زندگی در آن شکل گرفته است. غارها، سنگ‌ها، کانی‌ها، دره‌ها و سواحل، حاصل فرایندهایی هستند که طی صدها و حتی میلیون‌ها سال شکل گرفته‌اند و از این منظر، ژئودایورسیتی بخشی از حافظه تاریخی زمین به شمار می‌رود.
پورخداداد با بیان اینکه ژئودایورسیتی تنها به مباحث زمین‌شناسی محدود نمی‌شود، افزود: این مفهوم حاصل تعامل میان زمین، عناصر طبیعی و انسان در طول سالیان متمادی است و از این رو می‌توان آن را فراتر از زمین‌شناسی و به‌عنوان بخشی از میراث زمین‌شناختی در نظر گرفت؛ موضوعی که ضرورت حفاظت از آن را دوچندان می‌کند. وی همچنین با اشاره به برگزاری این نشست به همت انجمن ایرانی ژئومورفولوژی، ابراز امیدواری کرد که با بهره‌گیری از دیدگاه استادان و صاحب‌نظران، ابعاد مختلف ژئودایورسیتی، ضرورت توجه به آن و مباحث مرتبط با حفاظت از این میراث مورد بررسی قرار گیرد.
اهمیت روز جهانی تنوع زمین‌شناختی از منظر حفاظت و توسعه
بهرام نکوئی‌صدری با اشاره به اهمیت روز جهانی تنوع زمین‌شناختی گفت: اهمیت این روز از اهمیت خود تنوع زمین‌شناختی می‌آید. ما سال‌ها، بیش از ۶۰ سال، در جهان تنوع زیستی را گرامی داشته‌ایم و بشر تنوع زیست‌شناختی را به رسمیت شناخته بود. در دهه ۱۹۶۰، به‌ویژه در آمریکا، بسیاری از جانداران در جریان مهاجرت‌ها و فعالیت‌های انسانی از بین می‌رفتند و در نهایت بشر به این نتیجه رسید که تنوع زیستی اهمیت دارد و برای زندگی ما ضروری است.
او ادامه داد: بعد از آن، اکوتوریسم در دنیا شکل گرفت که در واقع گردشگری همراه با حفاظت بود؛ یعنی گردشگری در طبیعت با حفاظت از آن همراه شد. تا اینکه به قرن بیست‌ویکم نزدیک شدیم و کم‌کم این صداها مطرح شد که ما تنوع غیرزیستی هم داریم که آن هم اهمیت دارد و بر تنوع زیستی ما اثر می‌گذارد، اما تاکنون آن را ندیده بودیم. به این ترتیب، بحث ژئوپارک‌ها به وجود آمد تا از تنوع غیرزیستی، یعنی تنوع زمین‌شناختی، نیز محافظت شود.
نکوئی‌صدری با مقایسه رویکردهای گذشته و جدید در حفاظت از طبیعت اظهار داشت: در دیدگاه سنتی، تنوع زیستی محافظت می‌شد و پیش از اینکه موضوعات اکوتوریسم مطرح شود، صرفاً حفاظت سخت و مدیریت سخت انجام می‌شد. این رویکرد هنوز در ایران باقی مانده، در حالی که در کشورهای پیشرفته‌تر سیستم‌های مدیریتی تغییر کرده است. در اینجا هنوز در بسیاری از موارد کسی را داخل مناطق حفاظت‌شده راه نمی‌دهند، اما در ژئوپارک‌ها به این مرحله رسیدیم که مردم را وارد کنیم؛ منتها با اصول توسعه پایدار و با سه فلسفه آموزش، حفاظت و توسعه گردشگری. این نسخه بسیار پیشرفته‌تری از نگاه بشر به محیط اطراف، گردشگری و حفاظت بود.
تنوع زمین‌شناختی؛ سرمایه‌ای برای رفاه و معیشت
او با اشاره به شکل‌گیری روز جهانی تنوع زمین‌شناختی افزود: چند سال اخیر شاهد این هستیم که از سال ۲۰۲۱ به بعد، روزی به نام روز جهانی تنوع زمین‌شناختی داریم. من تاریخچه آن را در ادامه عرض خواهم کرد، اما می‌خواهم حرف آخرم را ابتدا بزنم؛ بیایید ایمان داشته باشیم که تنوع زمین‌شناختی ایران می‌تواند به رفاه و معیشت مردم سرزمین ایران بینجامد.
نکوئی‌صدری توضیح داد: یکی از علت‌های این موضوع این است که تنوع زمین‌شناختی در واقع در همه ابعاد زندگی ما حضور دارد. همین ساختمانی که همه در آن حضور داریم، سقفی که بالای سرمان است، اجزای آن مانند گچ، بتن و آجر و حتی زمینی که روی آن قرار گرفته‌ایم، به تنوع زمین‌شناسی و تنوع ژئومورفولوژیک و حتی بستر آن شهر وابسته است. در محیط‌های شهری و غیرشهری، همه چیز ما به این موضوع وابسته است.
او با اشاره به شعارهای مربوط به روز جهانی تنوع زمین‌شناختی گفت: امروز از مفهوم زمین‌شناسی به سمت تنوع زمین و مردمی کردن این موضوع حرکت کرده‌ایم. از دهه ۱۹۹۰ تا امروز اتفاقات زیادی در دنیا افتاده و در کشور ما نیز سطح آگاهی‌ها بسیار بالا رفته است. من هم گاهی در این جلسات حضور دارم و افتخار می‌کنم و لذت می‌برم که سطح دانش علمی نسبت به سال‌های قبل بسیار بالاتر رفته است.
انسان از تولد تا مرگ به تنوع زمین‌شناختی وابسته است
نکوئی‌صدری با اشاره به تجربه حضور خود در یک دوره بین‌المللی در پرتغال گفت: اهمیت مفهوم تنوع زمین‌شناسی تا جایی است که بسیار خوشحالم این اسلاید را به اشتراک می‌گذارم. هرچند این موضوع در کتاب من هم آمده است. ۱۷ سال پیش، زمانی که در دوره تنوع زمین‌شناسی و ارزیابی میراث زمین‌شناختی در پرتغال شرکت کردم، پروفسور ژوزه بریلیا در پاورپوینت خود دقیقاً تصویر یک نوزاد را نشان داد و حدود ۱۰ دقیقه توضیح داد که ما از همان لحظه‌ای که به دنیا می‌آییم تا زمانی که از این دنیا می‌رویم، چقدر به تنوع زمین‌شناسی وابسته هستیم.
او ادامه داد: برای مثال، شما از پودر تالک برای زیر بغل بچه استفاده می‌کنید و بعد که بزرگ می‌شود، یک انسان در طول زندگی خود چقدر به نفت، نمک، مس، آهن، آلومینیوم و زغال‌سنگ نیاز دارد. همه اینها با تنوع زمین‌شناختی ارتباط دارند و در این تصویر حتی میزان مصرف آنها به کیلوگرم نشان داده شده است. من اخیراً نیز در مجله رشد علوم زمین مقاله‌ای با همین عنوان منتشر کرده‌ام و علاقه‌مندان می‌توانند آن را مطالعه کنند.
این پژوهشگر حوزه میراث زمین‌شناختی و ژئوتوریسم تأکید کرد: بنابراین می‌خواهم نظر حضار، استادان محترم و همه عزیزان را به این سمت ببرم که تنوع زمین‌شناختی بسیار بیش از آنچه فکر می‌کنیم بر زندگی ما اثر دارد و حتی در بحث‌های حاکمیتی نیز مؤثر است.
ثروت پنهان تنوع زمین‌شناختی ایران
نکوئی‌صدری با اشاره به نمونه افغانستان اظهار داشت: به یاد دارم دو زمین‌شناس آمریکایی در سال ۱۹۹۵ کتابی درباره کانی‌های جواهری افغانستان منتشر کرده بودند. آنها در آن کتاب نوشته بودند که معتقدند پتانسیل این کشور از نظر وجود معادن جواهر، که بخشی از تنوع زمین‌شناختی آن است، به قدری بالاست که می‌تواند استاندارد قابل قبول زندگی را برای تمامی ساکنان، مردان، زنان و کودکان افغان فراهم کند.
او ادامه داد: ۱۱ سال پس از انتشار این کتاب، به افغانستان حمله شد و امروز هم وضعیت افغانستان مشخص است. من در سال ۱۳۹۰ مقاله‌ای با عنوان «ژئودایورسیتی ایران؛ نوید ثروت و رفاه مردم ایران» نوشتم که خوشبختانه سال‌هاست در وب‌سایت انجمن ژئومورفولوژی ایران نیز وجود دارد. در آنجا توضیح دادم که ما این همه تنوع زمین‌شناختی داریم و حداقل صد سال از افغانستان جلوتر هستیم، اما چرا این تنوع نتوانسته استاندارد قابل قبول زندگی را برای مردان، زنان و کودکان ایرانی فراهم کند؟
نکوئی‌صدری افزود: این مقاله سه، چهار صفحه بیشتر نیست و موضوعات جالبی در آن مطرح کرده‌ام. من آن مقاله را در آن زمان برای دفتر ریاست‌جمهوری حامد کرزی نیز فرستادم، اما پاسخی دریافت نکردم. حدود دو هفته بعد، اگر اشتباه نکنم، ایشان سخنرانی کردند و گفتند آلمانی‌ها صراحتاً می‌گویند ما فلان معادن شما را می‌خواهیم؛ مثلاً افغانستان اورانیوم، لیتیوم، فلزات نادر و کمیاب و کانی‌های جواهری دارد.
او با اشاره به ظرفیت‌های معدنی افغانستان گفت: در بدخشان کانی‌های جواهری بسیار ارزشمندی وجود دارد که در دنیا کم‌نظیر هستند، اما این کانی‌ها به شکل بسیار ابتدایی و با دست استخراج می‌شوند؛ در حالی که هر گرم از آنها می‌تواند سرمایه قابل توجهی برای کشور و زنان، مردان و کودکان آن ایجاد کند. این ظرفیت عملاً از بین می‌رود.
نکوئی‌صدری درباره ظرفیت اقتصادی تنوع زمین‌شناختی ایران نیز گفت: بخشی از تنوع زمین‌شناختی، تنوع زمین‌شناختی اقتصادی است. در ایران، سنگ‌های تزئینی فراوانی داریم. من تحقیقی خوانده‌ام که نشان می‌داد ذخایر ما چند برابر ایتالیاست؛ در حالی که ایتالیا با بخش بسیار کوچک‌تری از این ظرفیت، درآمد قابل توجهی از همین سنگ‌های تزئینی به دست می‌آورد. بنابراین، به قول نویسندگان آن کتاب، سرمایه محیرالعقولی در کشور ما از بابت تنوع زمین‌شناختی وجود دارد.
ظرفیت ژئوپارک‌های ایران و ضرورت راهبرد ملی
بهرام نکوئی‌صدری در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های ایران برای ثبت ژئوپارک‌ها گفت: وقتی ما تنوع و بهشت زمین‌شناسی را در ایران داریم، در کتاب « مقدمه‌ای برمیراث زمین‌شناختی ایران: ژئوسایت‌های و ژئومورفوسایت‌ها» آورده‌ام که حداقل می‌توانیم ۲۰۰ پارک ملی و جهانی داشته باشیم. بعد از ۲۰ سال، خوشبختانه نسبت به کشورهای منطقه سه ژئوپارک جهانی داریم، اما متأسفانه نسبت به کشورهایی که همزمان با ما شروع کردند، عقب هستیم.
او افزود: برای مثال، یکی از کشورهایی که دو، سه سال بعد از ما کار ژئوپارک‌ها را شروع کرد، ژاپن بود و امروز حدود ۵۰ ژئوپارک دارد؛ آن هم کشوری با وسعت کمتر و تنوع زمین‌شناختی متفاوت. مسائلی وجود دارد که در نهایت به موضوعات حاکمیتی مربوط می‌شود؛ چه در بحث تنوع زمین‌شناختی اقتصادی و چه در بحث تأسیس ژئوپارک‌ها و راهبردهای ملی که باید برای استفاده مردم ایران از این ظرفیت‌ها وجود داشته باشد.
نکوئی‌صدری سپس به تاریخچه ورود مفهوم ژئودایورسیتی به ادبیات علمی ایران پرداخت و گفت: تا جایی که من رصد کردم، نخستین بار واژه ژئودایورسیتی در مقاله‌ای که از یک متن خارجی ترجمه شده بود، در سال ۱۳۸۸ در مجله رشد آموزش جغرافیا منتشر شد. آقای دکتر خوش‌رفتار این مقاله را ترجمه کرده بودند و چون معادل مشخصی برای واژه ژئودایورسیتی پیدا نمی‌کردند، همان‌طور که در اسلاید مشخص است، از عبارت «گوناگونی زمین پدیده‌ها» استفاده کرده بودند.
او ادامه داد: در آن زمان ما کتاب‌های ژئوتوریسم را داشتیم و کتاب‌های ترجمه و تالیف شده یا در حال انتشار بودند، اما هنوز ژئودایورسیتی را از بعد حفاظتی وارد بحث نکرده بودیم. زمانی که در دوره پرتغال شرکت کردم، متوجه شدم در بحث ژئوتوریسم، گردشگری ژئوسایت‌ها تا چه اندازه پیشرفت کرده است و در عین حال دیدم ما در ایران از بعد حفاظت از طبیعت بی‌جان و بحث تنوع زمین‌شناختی تقریباً هیچ کاری نکرده‌ایم و اطلاعات کمی در این زمینه داریم.
ژئوتوریسم و حفاظت از طبیعت بی‌جان
نکوئی‌صدری با اشاره به تلاش‌های علمی خود در این حوزه اظهار داشت: آنها حدود ۲۰ سال بود که در این زمینه کار می‌کردند. من با توجه به موضوعاتی که در کتاب‌های علمی، از جمله آثار دکتر گری، مطرح شده بود، مفهوم «طبیعت بی‌جان» و تنوع زمین‌شناختی را دنبال کردم و گردشگری طبیعت بی‌جان را مطرح کردم و گفتم ژئوتوریسم، گردشگری طبیعت بی‌جان است. این موضوع را در کتابم نیز آوردم و اتفاقاً در پرتغال هم استقبال خوبی از آن شد، چون افق دید ما را گسترده‌تر می‌کرد و به حل مسائل مدیریت کمک می‌کرد.
او درباره تفاوت ژئوتوریسم و اکوتوریسم توضیح داد: در ایران مخاطبان اکوتوریسم می‌گفتند این چیزی که شما می‌گویید چه فرقی با اکوتوریسم دارد. ما توضیح دادیم که اکوتوریسم تمرکز و توجهش به طبیعت جاندار است، در حالی که ژئوتوریسم تمرکزش بر طبیعت بی‌جان است.
نکوئی‌صدری افزود: این مقاله نخستین مقاله ترجمه‌شده‌ای بود که دکتر خوش‌رفتار درباره ژئودایورسیتی منتشر کردند و دو سال بعد، من همان مقاله «ژئودایورسیتی؛ نوید رفاه ایران» را نوشتم و در همان چند خط اول، نوشتم که معادل این واژه «تنوع زمین‌شناختی» است. این معادل را در سال ۱۳۹۰ پیشنهاد کردم.
او ادامه داد: علاقه‌مندان می‌توانند به سایت انجمن ایرانی ژئومورفولوژی، در بخش دریافت فایل کتاب و مقالات و قسمت مقالات مرتبط با ژئوتوریسم مراجعه کنند. نخستین مقاله‌ای که در آنجا قرار دارد، همین مقاله «ژئودایورسیتی ایران» است.
از ژئودایورسیتی تا شناخت پیوند طبیعت جاندار و بی‌جان
این پژوهشگر با اشاره به آغاز پژوهش‌های تخصصی‌تر در ایران گفت: بعد از آن، پژوهش‌هایی کم‌کم در ایران شروع شد. طبق صحبتی که با جناب دکتر یمانی داشتیم، ظاهراً نخستین پژوهش با موضوع ژئودایورسیتی و تنوع زمین‌شناختی توسط دکتر انور مرادی در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ انجام شد. بعد از آن نیز پژوهش‌ها بیشتر شد و امروز مطالعات بسیار بیشتری در این حوزه انجام می‌شود.
نکوئی‌صدری با اشاره به سخنان دکتر سعیده فخاری گفت: من از ارائه همکارم، دکتر فخاری، بسیار لذت بردم که مفهوم گردشگری باززاینده را مطرح کردند و آن را به ژئودایورسیتی ارتباط دادند. این بسیار جالب بود و نشان می‌دهد سطح آگاهی‌ها در این زمینه افزایش یافته و می‌تواند نویدبخش آینده بهتری باشد.
او با اشاره به آثار موری گری اظهار داشت: نخستین کتاب مهم در این حوزه را موری گری نوشت. او واژه ژئودایورسیتی را مطرح نکرده بود، اما نخستین کسی بود که کتابی در این زمینه نوشت و موضوع را به شکل جدی مطرح کرد. ویرایش دوم این کتاب نیز در سال ۲۰۱۳ منتشر شد.
نکوئی‌صدری افزود: گری در این کتاب می‌گوید تصور کنید تنوع زمین‌شناسی نداشته باشیم؛ چه اتفاقی می‌افتد؟ اگر کره زمین مثل یک توپ پینگ‌پنگ باشد، هر جا بروید گم می‌شوید. اگر سنگ و خاک نداشته باشیم، نمی‌توانیم غذا تولید کنیم و چشم‌اندازی برای لذت بردن نداریم. تمام دنیا، اختلاف ارتفاع‌ها، چشم‌اندازها و بسیاری از ویژگی‌هایی که زندگی را برای ما ممکن کرده‌اند، به تنوع زمین‌شناختی وابسته‌اند. اگر تنوع زمین‌شناختی وجود نداشت، این دنیا اساساً قابل سکونت نبود.
او درباره تعریف گسترده ژئودایورسیتی گفت: در تعریف‌های جدید، ویژگی‌های زمین‌شناسی و ژئومورفولوژیکی، خاک، آب‌شناسی و همه ساختارها و سیستم‌هایی که ژئوسیستم‌ها را دربرمی‌گیرند و نقش آنها در چشم‌اندازها، در مفهوم تنوع زمین‌شناختی مورد توجه قرار می‌گیرند.
تنوع زیستی و تنوع زمین‌شناختی؛ دو بخش از یک نظام
نکوئی‌صدری با اشاره به ارتباط میان تنوع زیستی و غیرزیستی گفت: وقتی از تنوع زیستی و غیرزیستی صحبت می‌کنیم، تنوع غیرزیستی همان تنوع زمین‌شناختی است. وقتی هم می‌گوییم زمین‌شناختی، زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی را در کنار هم در نظر می‌گیریم. این دو با یکدیگر ارتباط دارند؛ همان‌طور که خانم دکتر فخاری هم گفتند، البته لزوماً این‌طور نیست که هرچه تنوع زمین‌شناختی بیشتر شود، تنوع زیستی نیز بیشتر شود، زیرا در این میان پارامترهایی مانند اقلیم هم وجود دارند.
او ادامه داد: با این حال، مطالعات اخیر نشان می‌دهند که میان این دو همبستگی وجود دارد. اصلاً لازم نیست مطالعه خاصی انجام دهید؛ اگر با مردم عادی هم صحبت کنید، این رابطه را می‌بینید. اگر کنار یک درخت که یک موجود زنده است، از طبیعت بی‌جان نفت بریزید، آن درخت خشک می‌شود. بنابراین طبیعت جاندار به‌شدت به بستر طبیعت بی‌جان وابسته است و هرگونه آلودگی و دخالت می‌تواند باعث از بین رفتن تنوع زیستی شود.
نکوئی‌صدری تأکید کرد: در قرن بیست‌ویکم نگاه ما به حفظ طبیعت کامل‌تر شده است. همان‌طور که تنوع زیستی اهمیت دارد، تنوع غیرزیستی، که در رشته ما از آن با عنوان تنوع زمین‌شناختی یاد می‌شود، نیز اهمیت دارد. طبیعت جاندار و بی‌جان در کنار یکدیگر دنیای ما را تشکیل می‌دهند و نگاه تک‌بعدی به حفاظت از طبیعت دیگر کامل نیست.
شکل‌گیری روز جهانی تنوع زمین‌شناختی
بهرام نکوئی‌صدری در ادامه به تاریخچه شکل‌گیری روز جهانی تنوع زمین‌شناختی پرداخت و گفت: برای اینکه چنین روزی شکل بگیرد، باید به عقب برگردیم. از سال ۱۹۸۸، یعنی چند سال پیش از آغاز قرن بیست‌ویکم، این زمزمه‌ها شروع شد. بحث ژئوپارک‌ها نیز در همین سال‌ها شکل گرفت و نخستین تعریف‌ها در دهه ۱۹۹۰ مطرح شد و از سال ۲۰۰۰ به بعد، این موضوع در اروپا و سپس در جهان گسترش پیدا کرد.
او افزود: در سال‌های بعد سمپوزیوم‌های بین‌المللی برگزار شد و در سال ۱۹۹۳ انجمن اروپایی حفاظت از میراث زمین‌شناختی یا «پروژئو» تشکیل شد که من افتخار دارم ۱۷ سال عضو آن باشم. این انجمن در سوئد ثبت شد و مجله‌ای نیز از سوی آن آغاز به کار کرد که نخستین مجله تخصصی در جهان در این حوزه بود.
نکوئی‌صدری ادامه داد: در آن دوره، اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت یا IUCN بیشتر تنوع زیستی را مورد توجه قرار می‌داد. اعضای این انجمن پیش‌گام شدند و با IUCN صحبت کردند و گفتند ما تنوع غیرزیستی هم داریم. به این ترتیب، موضوع ژئوکانزرویشن یا حفاظت از میراث زمین‌شناختی نیز وارد برنامه‌ها شد.
او اظهار داشت: در دهمین سمپوزیوم انجمن پروژئو، این انجمن از یک انجمن اروپایی به یک انجمن بین‌المللی تبدیل شد. ایده روز جهانی تنوع زمین‌شناختی نیز از سال ۲۰۲۰ مطرح شد و پس از طرح آن از سوی پژوهشگران و پیشنهاد در
کنفرانس‌ها و در تعامل با IUCN، در سال ۲۰۲۱ تصویب شد که چنین روز جهانی‌ای برگزار شود. نخستین روز جهانی تنوع زمین‌شناختی نیز در ۶ اکتبر ۲۰۲۲ برگزار شد. بنابراین امسال چهارمین سال این مناسبت است.
نکوئی‌صدری درباره علت انتخاب ۶ اکتبر گفت: دلیل انتخاب این تاریخ آن است که نخستین بار واژه ژئودایورسیتی را کریس شارپلز از دانشگاه تاسمانی در سال ۱۹۹۳ در یک مقاله به کار برد و به احترام این موضوع، ۶ اکتبر که با انتشار نخستین مقاله درباره ژئودایورسیتی در جهان ارتباط دارد، به این عنوان اختصاص داده شد.
حکمرانی خوب؛ حلقه مفقوده بهره‌برداری از تنوع زمین‌شناختی
او در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر نقش حکمرانی در استفاده از ظرفیت‌های زمین‌شناختی کشور گفت: کلید اینکه بتوانیم از ژئودایورسیتی و تنوع زمین‌شناختی کشورمان به‌خوبی بهره‌برداری کنیم، حکمرانی خوب است. حکمرانی خوب در جغرافیای انسانی از مباحث اصلی است و باید در سطوح مختلف مورد توجه قرار گیرد.
نکوئی‌صدری افزود: در سطح پایین‌تر، همین گروه پروژئو ایران را داریم و در حال انجام مذاکراتی برای تحکیم روابط بین‌المللی نهادهای ایرانی هستیم و امیدواریم به‌زودی اتفاقات خوبی رخ دهد. انجمن ژئومورفولوژی نیز نظر مثبت و استقبال خود را اعلام کرده است. اتفاقات ساختاری خوبی در حال رخ دادن است و دانشگاهیان و انجمن‌های علمی در این حوزه پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌اند.
او با انتقاد از کمبود توجه حاکمیتی به این حوزه گفت: اما در بعد حاکمیتی، حتی برای میراث فرهنگی و آثاری که از مدت‌ها قبل شناخته شده‌اند، بودجه کافی برای حفاظت وجود ندارد؛ چه رسد به تنوع زمین‌شناختی. اتخاذ عملکردهای دقیق، فنی و علمی برای سازمان‌های حاکمیتی مانند سازمان زمین‌شناسی ضروری است.
ضرورت بازنگری در نقش نهادهای حاکمیتی
نکوئی‌صدری با اشاره به اهمیت «ژئوئتیک» یا اخلاق زمین‌شناسی اظهار داشت: ژئوئتیک یا اخلاق زمین‌شناسی نیز موضوع مهمی است که در کشور ما تا حدی تحت‌الشعاع قرار گرفته است؛ حتی در بحث ژئوپارک‌ها و تأسیس آنها. همه ما باید منافع ملی را به منافع شخصی ترجیح دهیم تا بتوانیم از تنوع زمین‌شناختی بسیار بالای کشورمان برای مردم و معیشت آنها استفاده کنیم.
او درباره نقش سازمان زمین‌شناسی گفت: در کتاب «ژئوتوریسم جهانی» که ترجمه شده، تام هوز دو بال ژئوتوریسم را توسعه گردشگری و ژئوکانزرویشن معرفی می‌کند. سؤال این است که اصولاً ژئوکانزرویشن و حفاظت از میراث زمین‌شناختی باید بر عهده چه نهادی باشد؟ به نظر می‌رسد نزدیک‌ترین و بزرگ‌ترین سازمان حاکمیتی در این زمینه، سازمان زمین‌شناسی باشد، اما سازمان زمین‌شناسی حفاظت از تنوع زمین‌شناختی را در برنامه خود به‌طور جدی ندیده و در مقابل، برای توسعه گردشگری تلاش می‌کند.
نکوئی‌صدری ادامه داد: گفته می‌شود سازمان زمین‌شناسی در حال تهیه نقشه ژئوتوریسم است؛ چیزی شبیه کاتالوگ‌ها و نقشه‌هایی که در حوزه گردشگری تولید می‌شوند. به نظر می‌رسد این اتفاقات نیازمند دقت فنی و علمی بیشتری است و بازبینی ملی، حاکمیتی و کل‌نگر لازم است تا هر چیزی در جای خودش قرار بگیرد.
او با معرفی کتاب خود گفت: کتابی که عرض کردم، یعنی «مقدمه‌ای بر میراث زمین‌شناختی ایران: ژئوسایت‌ها و ژئو مورفوسایت‌ها»، حاصل بیش از ۲۰ سال تجربه و دوره‌های بین‌المللی است و در آن مباحثی از آثار موری گری، رینارد و منابع دیگر نیز مورد استفاده قرار گرفته است. علاقه‌مندان می‌توانند از این کتاب استفاده کنند.
ضرورت دقت درکاربرد مفاهیم زمین‌شناختی
نکوئی‌صدری در پایان با اشاره به اهمیت دقت در کاربرد واژه‌ها گفت: در به‌کار بردن واژه «زمین» باید مقداری دقت کنیم. وقتی می‌گوییم زمین، ممکن است منظور کره زمین باشد یا علوم زمین. اگر می‌گوییم «تنوع زمین»، ممکن است تنوع کره زمین را دربر بگیرد که میراث زیستی را هم شامل می‌شود. این موضوع می‌تواند به دلیل استفاده از بخشی از یک واژه، چالش مفهومی ایجاد کند.
او ادامه داد: یک بحث دیگر این است که وقتی می‌گوییم «زمینی»، یکی از دوستان با شوخی می‌گفت مگر ما تنوع آسمانی داریم که تنوع زمینی داشته باشیم؟ وقتی می‌گوییم زمین‌شناسی، «شناسی» در واقع به معنای شناخت است و نمی‌توانیم بخش «شناسی» را حذف کنیم و صرفاً آن را به «زمینی» تبدیل کنیم.
نکوئی‌صدری در پایان تأکید کرد: بنابراین لازم است در این مسائل، چه در کاربرد عمومی و چه در حوزه تخصصی، دقت بیشتری داشته باشیم و واژه‌ها و مفاهیم را با دقت علمی به کار ببریم.