خسرو والی‌زاده در نشست «بازبینی عملکرد و درس‌هایی از بازی‌های آسیایی ناگویا»/ نوک پیکان اصلاح ورزش باید به سمت فدراسیون‌ها باشد/ نباید با پایان بازی‌های آسیایی، نتایج ورزش را فراموش کنیم
به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، نشست اول از سلسله‌نشست‌های «در مسیر المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸» با عنوان «بازبینی عملکرد و درس‌هایی از بازی‌های آسیایی ناگویا» به همت گروه ورزش خانه‌ی اندیشمندان علوم انسانی و با همکاری انجمن علمی مدیریت ورزشی ایران، در روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵ در بستر اسکای‌روم برگزار گردید.
در این نشست، سخنرانان به بررسی ابعاد کلان، حکمرانی، نظارت و برنامه‌ریزی در ورزش قهرمانی و ارزیابی رویدادهای پیش‌رو پرداختند.
در ابتدای جلسه حبیب هنری، رئیس انجمن مدیریت ورزشی ایران و دبیر جلسه، با اشاره به عملکرد کاروان ایران در بازی‌های آسیایی هانگژو ۲۰۲۳ و ناگویا ۲۰۲۶، بر ضرورت عبور از ارزیابی صرف نتایج و بهره‌گیری از تجربه این رقابت‌ها برای برنامه‌ریزی المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ تأکید کرد.
او با بیان اینکه افزایش مدال‌های طلا و ارتقای جایگاه ایران به‌تنهایی نشان‌دهنده بهبود پایدار عملکرد ورزشی نیست، شناسایی استعدادها، کیفیت آماده‌سازی، وضعیت مربیان و اصلاح نظام مدیریت ورزش را از عوامل مؤثر در موفقیت دانست و پرسش اصلی نشست را چگونگی تبدیل آموخته‌های بازی‌های آسیایی ناگویا به تصمیم‌های بهتر مدیریتی عنوان کرد.
خسرو والی‌زاده، مفسر ورزشی گفت: اگر فقط بخواهیم به تعداد مدال‌ها توجه کنیم، می‌بینیم که تعداد مدال‌های ایران در دوره‌های اخیر بازی‌های آسیایی فراز و نشیب داشته است. اگر بخواهم مروری سریع داشته باشم، از بازی‌های آسیایی ۲۰۰۲ بوسان به این طرف، در بوسان هشت مدال طلا گرفتیم و دهم شدیم. در سال ۲۰۰۶ در دوحه ۱۱ مدال طلا گرفتیم و به رتبه ششم رسیدیم.
والی‌زاده افزود: شاید بهترین نتایج ما در سه دوره بعدی رقم خورد؛ در سال ۲۰۱۰ در گوانگژو ۲۰ مدال طلا و در مجموع ۵۹ مدال گرفتیم و چهارم شدیم که بهترین رتبه‌ای بود که تاکنون کسب کرده‌ایم. البته بعد از بازی‌های آسیایی تهران که دوم شدیم و داستان متفاوتی داشت، رتبه چهارم گوانگژو بهترین نتیجه ما پس از انقلاب بود. در سال ۲۰۱۴ در اینچئون ۲۱ مدال طلا گرفتیم و پنجم شدیم. در سال ۲۰۱۸ در جاکارتا با ۲۰ مدال طلا به رتبه ششم رسیدیم. در سال ۲۰۲۳ هم ۱۳ مدال طلا گرفتیم و هفتم شدیم و در این دوره با ۱۹ مدال طلا ششم شدیم.
والی‌زاده تأکید کرد: اگر بخواهیم فقط به مدال‌ها توجه کنیم، قطعاً به نتیجه مطلوب نمی‌رسیم و اگر بخواهیم بر اساس مدال‌ها جشن به راه بیندازیم، باز هم به نتیجه مطلوب نخواهیم رسید؛ چون در آن سه دوره‌ای که ۲۰ یا ۲۱ مدال طلا گرفتیم، رتبه‌های بهتری به دست آوردیم. باید به آینده نگاه کنیم و روی رشته‌هایی تمرکز کنیم که امکان مدال‌آوری بیشتری در آینده دارند.
وی گفت: کمتر از دو سال دیگر بازی‌های المپیک لس‌آنجلس را در پیش داریم و به نظرم باید از همین حالا برای بازی‌های آسیایی آینده، یعنی چهار سال دیگر، برنامه‌ریزی کنیم. متأسفانه هر دوره که بازی‌های آسیایی به پایان می‌رسد، ما همه‌چیز را فراموش می‌کنیم.
ضرورت بررسی مستمر نتایج و عملکرد ورزشکاران
والی‌زاده با تأکید بر ضرورت تداوم نشست‌های تخصصی ورزش گفت: به نظر من، این جلسات، چه به‌صورت مجازی و چه حضوری، باید از سوی اساتیدی مثل دکتر هنری و سایر اساتید تکرار شود. باید هر چند ماه یک‌بار دور هم جمع شویم و نتایج این جلسات به دست مسئولان اجرایی ورزش برسد تا از آن استفاده کنند.
والی‌زاده افزود: چند وقت پیش در یک برنامه گفتم که یک یا دو هفته از بازی‌های آسیایی می‌گذرد و بچه‌هایی که برای مسابقات زحمت کشیده‌اند و مدال گرفته‌اند، فراموش می‌شوند؛ دوباره فوتبال و هیاهوی فوتبال مطرح می‌شود و همه این موفقیت‌ها به حاشیه می‌رود. ما باید به‌طور دائم روی این نتایج کار و آن‌ها را بررسی کنیم، ببینیم کجا ضعف داشته‌ایم و کجا قوت داشته‌ایم، نقاط قوتمان را تقویت کنیم و برای برطرف کردن نقاط ضعفمان اقدام کنیم.
والی‌زاده با قدردانی از فدراسیون‌ها، ورزشکاران و مربیان گفت: باید از فدراسیون‌ها، ورزشکاران و مربیانی که زحمت کشیده‌اند قدردانی کنم. با توجه به شرایط کشور در یکی دو سال اخیر، بسیاری از مسابقات لغو شد و بسیاری از اردوها و سفرهای تدارکاتی انجام نشد، اما ورزشکاران درخشیدند، مدال‌های خوش‌رنگی کسب کردند و باعث شادی مردم شدند. واقعاً باید از آن‌ها قدردانی کرد؛ هم مردم، هم رسانه‌ها و هم خود مسئولان ورزش.
والی‌زاده تأکید کرد: نباید نقاط ضعف را فراموش کنیم. در بخش‌های بعدی به رشته‌هایی می‌پردازم که واقعاً نتوانستند انتظارات را در این دوره از بازی‌های آسیایی برآورده کنند و باید پاسخگو باشند؛ پاسخگوی وزارت ورزش، کمیته ملی المپیک و مجامع خودشان. متأسفانه مجامع در بسیاری از این فدراسیون‌ها اصلاً نقشی ندارند.
او گفت: مسئولان دولت باید ورزش را بسیار جدی‌تر بگیرند. البته باید از تخصیص بودجه‌های خوب تشکر کرد، اما توجه وزارت ورزش، دولت و مجلس به ورزش باید بیش از پیش شود. نباید فقط به این خوشحال باشیم که در یک دوره از بازی‌ها این تعداد مدال می‌گیریم، پرچم کشورمان بالا می‌رود، سرودمان نواخته می‌شود و مردم شادی می‌کنند، اما بعد از آن همه‌چیز فراموش شود.
والی‌زاده افزود: مسئولان کشور باید بدانند که ورزش چقدر می‌تواند در بهره‌وری و شادی مردم و بالا رفتن پرچم کشور، حتی در خاک دشمن، آمریکا، تأثیرگذار باشد. این نکات باید از سوی کسانی که امکان طرح آن را دارند، از جمله وزیر محترم ورزش و دیگر مسئولان دولت، مطرح شود تا توجه به ورزش بیش از پیش جلب شود.
برنامه‌ریزی بلندمدت و چالش بی‌ثباتی مدیریتی
والی‌زاده در ادامه و پیش از پاسخ به پرسش حبیب هنری درباره نقش رسانه‌ها در اصلاح مدیریت ورزش، به صحبت‌های دکتر شجیع و عابدی محزون اشاره کرد و گفت: اجازه بدهید درباره دو صحبت این دوستان نکته‌ای را عرض کنم، چون برای خودم تناقضی ایجاد شد. آقای عابدی محزون به یک برنامه راهبردی ۱۰ ساله اشاره کردند که من با توجه به سابقه کاری خودم معتقدم کار حتماً باید با برنامه انجام شود. کار بزرگ برنامه می‌خواهد و اگر برنامه‌ای وجود نداشته باشد، شما در هیچ کاری نمی‌توانید موفق شوید. برنامه راهبردی، چه ۱۰ ساله، چه پنج‌ساله و چه چهارساله، لازم است و این حرف درستی است.
والی‌زاده افزود: از طرف دیگر، آقای دکتر شجیع هم به نکته‌ای اشاره کردند که درست است، اما راه‌حل چیست؟ حرف ایشان این بود که اگر بخواهیم برای چهار سال دیگر برنامه‌ریزی کنیم، ممکن است همین فردا نه این وزیر باشد، نه رئیس کمیته ملی المپیک و نه رئیس فدراسیون؛ چون در ورزش ما ثبات مدیریتی وجود ندارد. ایشان معتقد بودند که به این دلیل نمی‌توانیم از حالا برای چهار سال دیگر برنامه‌ریزی کنیم. سؤال من از آقای دکتر این است که چه باید کرد؟ آیا باید همین‌طور روزمره جلو برویم و وقتی به المپیک لس‌آنجلس نزدیک شدیم، مثلاً از یک سال یا شش ماه قبل، برنامه‌ریزی را شروع کنیم؟ ممکن است تا چهار سال دیگر دولت عوض شود، وزیر تغییر کند و رؤسای فدراسیون‌ها هم تغییر کنند. این برای من تناقضی ایجاد کرد؛ از یک طرف حرف درست آقای عابدی محزون این است که باید برنامه داشته باشیم و از طرف دیگر، صحبت آقای دکتر شجیع این است که به دلیل نبود ثبات مدیریتی نمی‌توانیم برنامه‌ریزی کنیم. پس ما در این میان باید چه کار کنیم؟
رسانه‌ها باید به مسائل کلان ورزش بپردازند
والی‌زاده در پاسخ به پرسش حبیب هنری درباره نقش رسانه‌ها در اصلاح مدیریت ورزش گفت: متأسفانه رسانه‌های ما تا حدی از بحث‌های جدی در ورزش غافل شده‌اند. من اصلاً مخالف این نیستم که در رسانه‌های ما اخبار و حاشیه‌ها وجود داشته باشد؛ خیلی‌ها به این موارد علاقه‌مندند، حتی به خبرهای زرد. در تمام دنیا هم این مسائل وجود دارد و فقط مختص رسانه‌های ما نیست. عده‌ای از جوانان و نوجوانان هم به این موضوعات علاقه دارند، اما آن چیزی که جای آن چند سالی است خالی شده، پرداختن به مسائل کلان و اصلی ورزش است.
والی‌زاده افزود: شاید الان در مجله کیهان ورزشی، یکی دو نشریه دیگر، خبرگزاری‌ها و گاهی روزنامه ایران ورزشی نقد و بررسی‌هایی ببینیم، اما بیشتر درباره حاشیه‌های فوتبال و اینکه فلان بازیکن چه کرده و چه نکرده است صحبت می‌شود و از سیر تا پیاز زندگی و کار یک بازیکن را بررسی می‌کنند؛ در حالی که درباره مسائل کلان و اصلی ورزش کمتر صحبت می‌شود. باید بگویم که رسانه‌های ما باید بیشتر به این موضوعات بپردازند.
والی‌زاده با اشاره به تجربه فعالیت خود در رسانه‌ها گفت: من زمانی در روزنامه‌ها، خبرگزاری جمهوری اسلامی و رادیو فعالیت می‌کردم. گاهی دوستان یا شنوندگان تماس می‌گرفتند و می‌گفتند آقای والی‌زاده، چه کسی به حرف‌های شما گوش می‌دهد؟ من بارها به دوستان عرض کردم که ما رسانه‌ایم و وظیفه‌مان گفتن و نقد منصفانه رویدادهای ورزشی است. وظیفه دوستان اجرایی ورزش هم شنیدن است. اگر آن‌ها نمی‌شنوند، دلیل نمی‌شود که ما وظیفه خودمان را انجام ندهیم. ما به‌عنوان رسانه باید درباره این مسائل صحبت کنیم و صحبت هم می‌کنیم.
والی‌زاده تأکید کرد: نمی‌گویم بحث‌های جدی ورزشی به صفر رسیده است؛ هنوز در بسیاری از رسانه‌ها درباره مسائل کلان ورزش بحث می‌شود و مطالب جدی نوشته می‌شود، اما این مباحث در رسانه‌های مکتوب، دیداری و شنیداری ما کمرنگ‌تر شده است. به نظر من، رسانه‌ها جای بسیار بیشتری دارند که بتوانند درباره مسائل کلان ورزش صحبت کنند.
رسانه‌ها می‌توانند چراغ راه مدیریت ورزش باشند
والی‌زاده ادامه داد: رسانه‌ها می‌توانند درباره مسائل مدیریتی و زیرساخت‌هایی که دکتر به آن‌ها اشاره کردند، نظر بدهند و راهکار ارائه کنند. رسانه می‌تواند کمک کند تا اگر ورزش در مسیری اشتباه حرکت می‌کند، آن مسیر اصلاح شود. رسانه‌ها در واقع مشاوران مسئولان ورزش هستند و می‌توانند در این زمینه کمک کنند، البته به شرط آن‌که گوش شنوایی وجود داشته باشد.
والی‌زاده با اشاره به بی‌توجهی برخی مسئولان به نقدهای رسانه‌ای گفت: آقای دکتر هنری، متأسفانه می‌بینم که حتی اگر در رادیو، مطبوعات یا خبرگزاری‌ها درباره مسائل کلان بحث‌هایی مطرح کنیم، مسئولان ورزش به این بحث‌ها توجه نمی‌کنند و راه خودشان را می‌روند. در گذشته افرادی بودند که یک نوشته یا یک صحبتشان در رادیو و تلویزیون می‌توانست مسیر یک فدراسیون، سازمان تربیت بدنی یا یک رشته ورزشی را تغییر دهد، اما الان این‌گونه نیست.
والی‌زاده افزود: شاید خود ما هم تا حدی اهمال می‌کنیم و شاید افرادی که می‌توانند در این زمینه کمک کنند و راهکار نشان بدهند، این کار را انجام نمی‌دهند. نمی‌دانم دلیلش چیست، اما این موضوع کمرنگ شده است. آینده آن رشته‌ها فقط به یک فرد مربوط نیست، بلکه به یک کشور و آبروی آن کشور مربوط می‌شود. به نظر من، رسانه می‌تواند بسیار تأثیرگذار باشد.
وی با قدردانی از برگزارکنندگان نشست گفت: خوشبختانه خود شما از کسانی بوده‌اید که در همین زمینه‌ها تأثیرگذار بوده‌اید. از آقای دکتر پیمانفر هم بسیار تشکر می‌کنم؛ باید از ابتدا تشکر می‌کردم، چون مبتکر این بحث‌ها بودند.
فدراسیون‌ها باید درباره نتایج خود پاسخگو باشند
والی‌زاده با تأکید بر نقش فدراسیون‌ها در عملکرد رشته‌های ورزشی گفت: فدراسیون‌هایی که شما به آن‌ها اشاره فرمودید، مهم‌اند. به نظر من، نوک پیکان باید به سمت فدراسیون‌ها باشد؛ فدراسیون است که برنامه‌ریزی می‌کند و بالاترین مرجع هر رشته ورزشی در هر کشور است.
وی افزود: اگر در بازی‌های آسیایی ناگویا نگاه کنیم، به‌جز چند رشته‌ای که موفق بودند و مدال کسب کردند، فدراسیون‌های زیادی داریم که باید عملکردشان بررسی شود. نمی‌خواهم الان اسم ببرم، اما رشته‌هایی مثل دوچرخه‌سواری، جودو و بدمینتون سال‌هاست که در بازی‌های آسیایی مدال نمی‌گیرند، در حالی که در گذشته مدال می‌گرفتیم. این وضعیت باید به‌طور جدی بررسی شود. باید ببینیم چه اتفاقی افتاده است که یک رشته در هر دوره به بازی‌های آسیایی می‌رود، اما مدال نمی‌گیرد، یا رشته‌ای که قبلاً مدال می‌گرفته، چند دوره است که دیگر موفق به کسب مدال نمی‌شود. برای مثال، باید بررسی کنیم در رشته تیراندازی چه اتفاقی افتاده است.
والی‌زاده تأکید کرد: رسانه‌ها باید در این زمینه وارد عمل شوند، سراغ تک‌تک فدراسیون‌ها بروند، از آن‌ها سؤال کنند و ببینند مشکل کجا بوده است. عملکرد فدراسیون‌ها و دلایل نتیجه نگرفتن رشته‌ها نباید بدون بررسی باقی بماند.
مجامع باید امکان بازخواست رؤسای فدراسیون‌ها را داشته باشند
والی‌زاده در ادامه و درباره پیشنهاد برگزاری نشست رسانه‌ای گفت: درباره پیشنهاد مطرح شده درباره بحث رسانه‌ای که به آقای دکتر احمدی فرمودید، کاملاً موافقم. آقای دکتر هنری، به نظرم برگزاری یک جلسه رسانه‌ای درباره بازی‌های آسیایی ناگویا و همچنین مسائل کلان ورزش می‌تواند هم کارگشا و هم جذاب باشد.
والی‌زاده با اشاره به سازوکار نظارت بر رؤسای فدراسیون‌ها گفت: درباره مکانیزمی که آقای دکتر شریف برای رؤسای فدراسیون‌ها مطرح کردند، به نظرم مجامع می‌توانند نقش ویژه‌ای داشته باشند. اگر قرار بوده مجامع تصمیم بگیرند چه کسی رئیس فدراسیون شود، همان مجامع هم باید بتوانند او را استیضاح کنند؛ اگر رئیس فدراسیون خوب کار نمی‌کند، باید امکان بازخواست او وجود داشته باشد.
والی‌زاده افزود: مگر در مجلس چنین اتفاقی نمی‌افتد؟ اگر وزیری به هر دلیلی مورد نظر نمایندگان مجلس نباشد، او را استیضاح می‌کنند و وزیر باید پاسخ بدهد؛ بعد هم ممکن است دوباره رأی اعتماد بگیرد یا نگیرد. در مجامع فدراسیون‌ها هم باید چنین اتفاقی بیفتد. البته نکته‌ای که آقای دکتر مطرح کردند درست است؛ بسیاری از اعضای مجمع، منتخب خود رئیس فدراسیون‌اند.
وی در پایان تأکید کرد: همین مسئله باعث شده است که مجامع ما، متأسفانه با عرض پوزش از به‌کار بردن این واژه، به مجامعی بی‌خاصیت تبدیل شوند. اگر مجامع درست و حسابی داشته باشیم، باید بتوانند درباره عملکرد رئیس فدراسیونی که چند سال مسئولیت داشته و ضعیف عمل کرده است، جلسه تشکیل دهند و حتی او را برکنار کنند. اگر چنین سازوکاری وجود داشته باشد، دیگر پای وزارت ورزش و جامعه بین‌المللی هم به ماجرا کشیده نخواهد شد.